کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

پاسداشت روز جهانی کمک‌های اولیه؛

۱۲ سپتامبر، روز جهانی کمک‌های اولیه است؛ روزی که هر سال در دومین شنبه سپتامبر برگزار می‌شود تا یادآوری کند کمک‌های اولیه فقط وظیفه پزشکان و امدادگران نیست؛ مهارتی است که هر شهروند می‌تواند بیاموزد و در لحظه‌ای حساس، فاصله میان مرگ و زندگی را کوتاه‌تر کند.

کمک‌های اولیه فقط بستن یک زخم یا انجام CPR نیست. شناخت خطر، درخواست سریع کمک تخصصی، کنترل خونریزی، کمک به فرد دچار خفگی، مراقبت از مصدوم تا رسیدن نیروهای حرفه‌ای و حتی حمایت روانی از فردی که دچار شوک و آشفتگی شده، بخشی از آن است.

▫️سپاس از کسانی که در سخت‌ترین لحظه‌ها می‌رسند
به امدادگران، آتش‌نشانان، تکنسین‌های اورژانس، نیروهای هلال‌احمر، پزشکان، پرستاران و همه کسانی که در لحظه‌ای که دیگران از صحنه دور می‌شوند، به سمت خطر می‌روند، باید یک "خسته نباشید" واقعی گفت.

▫️اما قدردانی واقعی فقط تشویق نیست؛ یعنی بپذیریم که امدادگر هم انسان است. او نیز خستگی، ترس، سوگ و فشار روانی را تجربه می‌کند و نباید انتظار داشته باشیم بدون استراحت، حمایت و امکانات کافی، همیشه شکست‌ناپذیر بماند.

سازمان بهداشت جهانی تأکید می‌کند که ساعات کاری طولانی، مسئولیت سنگین، مشاهده مرگ و جراحت و کار در محیط ناامن می‌تواند فشار روانی قابل‌توجهی بر امدادگران وارد کند. تقسیم کار، شیفت‌بندی، استراحت کافی و حمایت متقابل میان نیروهای امدادی بخشی از مراقبت حرفه‌ای از امدادگر است، نه نشانه ضعف او.

▫️توصیه‌ای به امدادگران
- نخست ایمنی خودتان و صحنه حادثه را بررسی کنید؛ امدادگرِ آسیب‌دیده دیگر نمی‌تواند کمک کند.

- بر اساس آموزش و دستورالعمل‌های معتبر عمل کنید، نه بر اساس حدس، شایعه یا توصیه‌های فضای مجازی.

- در حد توان خود کمک کنید؛ مسئول حل همه مشکلات شما نیستید.

- با مصدوم با احترام، آرامش و حفظ کرامت انسانی رفتار کنید.

- اگر فرد دچار آشفتگی شدید است، به او گوش دهید و اطلاعات و کمک عملی بدهید؛ اما او را مجبور به صحبت درباره تجربه‌اش نکنید. این اصول در "کمک‌های اولیه روان‌شناختی" سازمان بهداشت جهانی نیز مورد تأکید است.

- استراحت، تغذیه، خواب و حمایت همکاران را جدی بگیرید. قهرمان‌بازی جایگزین مراقبت حرفه‌ای از خود نیست.

- اگر فشار روانی، اضطراب، اختلال خواب یا علائم دیگر پایدار و مختل‌کننده شد، کمک تخصصی بگیرید.

▫️توصیه‌ای به مردم در هنگام حادثه
- در بحران، "کمک کردن" همیشه به معنای دویدن به سمت حادثه نیست. گاهی بهترین کمک این است که مانع کار امدادگران نشویم.

- ابتدا مطمئن شوید خودتان در معرض خطر نیستید.

- سریع با خدمات اضطراری تماس بگیرید و محل، نوع حادثه و تعداد تقریبی مصدومان را دقیق گزارش کنید.

- اگر آموزش ندیده‌اید، اقدام پیچیده و پرخطر انجام ندهید.

- اطراف مصدوم را بی‌دلیل شلوغ نکنید و برای فیلم‌برداری یا کنجکاوی تجمع نکنید.

- به دستور نیروهای امدادی عمل کنید و مسیر دسترسی آن‌ها را باز بگذارید.

- اطلاعات تأییدنشده درباره تعداد قربانیان، وضعیت مجروحان یا محل حادثه را منتشر نکنید؛ در بحران، شایعه می‌تواند خود به یک عامل آسیب تبدیل شود.

- اگر فردی دچار ترس و آشفتگی شده، کنارش بمانید، آرام صحبت کنید، نیازهای فوری او را پیگیری کنید و اطلاعات قابل اعتماد در اختیارش بگذارید. کمک روانی اولیه قرار نیست فرد را درمان کند؛ هدف آن کاهش رنج، ایجاد احساس امنیت و وصل کردن فرد به حمایت و خدمات مناسب است.

در زمان بحران، همه ما امدادگر نیستیم؛ اما همه می‌توانیم بخشی از زنجیره نجات باشیم.

نجات یک انسان لزوما انجام یک اقدام خارق‌العاده نیست، بلکه نیاز است که آرام بمانیم، درست تماس بگیریم، راه را باز کنیم، شایعه نسازیم و بدانیم در آن چند دقیقه حساس، چه کاری را باید انجام دهیم و چه کاری را نباید انجام دهیم.
منابع:
1. IFRC، International First Aid, Resuscitation and Education Guidelines 2025.
2. WHO، Psychological First Aid: Guide for Field Workers.
3. WHO، Mental Health in Emergencies.
منبع:اینترنت