کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

دانشجویان گرامی تمامی صفحات پایان نامه باید به صورت پشت و رو تنظیم ، پرینت و صحافی شود.

                                                                                                                                              کتابخانه دانشگاه

• در این بخش کتب مرجع نگهداری می شوند.
• کتاب مرجع کتابی است که امانت داده نمی شود و باید در محل کتابخانه مورد استفاده قرار گیرد. این کتب با علامت " م" برای کتابهای فارسی و "R" برای کتابهای لاتین مشخص می شوند.

 دائره المعارفها, واژه نامه ها, فرهنگها, اطلسها, زندگینامه ها, سالنامه ها و ... از جمله منابع مرجع محسوب می شوند. البته برخی از منابع کم یاب و نایاب تک نسخه ای نیز در این بخش نگهداری می شود.

• در قسمت مرجع کتابخانه دانشگاه علاوه بر منابع بالا پایان نامه ها و طرح های تحقیقاتی  نیز نگهداری می شوند.  

کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد با بیش از یکصد هزار

کتاب فارسی، عربی و بیش از هفت هزار کتاب لاتین و داشتن

122طرح پژوهشی اساتید و نیز بیش از پنج هزار پایان نامه در

رشته های مختلف معماری، زبان و ادبیات فارسی ، زبان و

ادبیات عرب، علوم تربیتی، حسابداری ، کشاورزی، مهندسی

عمران ، مدیریت، حقوق، ریاضی، کامپیوتر،شیمی، فیزیک،

الکترونیک، صنایع غذایی، آموزش زبان انگلیسی یکی از

پربارترین و غنی ترین مجموعه های علمی به شمار می آید که

در خدمت علاقه مندان جامعه دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی

واحد مهاباد می باشد.

 انواع کتاب های مرجع

کتابشناسی ها (Bibliography ) :  عبارت است از سياهه منظم و مرتب كتاب‌ها و يا كتابي درباره كتاب‌ها ( عمومی: کارنامه نشر؛ اختصاصی: کتابشناسی ادیان ؛ اشخاص: کتابشناسی فردوسی؛ منطقه ای: کتابشناسی خراسان).

فهرست‌ها (Catalogs) : منابعي كه تمام يا بخشي از مجموعه يك كتابخانه را منعكس مي‌نمايند (فهرست نسخه‌هاي خطي كتابخانه دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه فردوسي مشهد).

نمایه ها ( نمایه نامه ها ومقاله نامه ها) (Indexe): عبارت است از راهنماي نظم يافته مندرجات هر نوشته كه در آن شناسه‌ها به ترتيب خاصي با ارجاع به محل معيني (مانند عنوان , شماره صفحه) يا درآخر (مدخل) تنظيم مي‌شود. مانند نمايه آخر كتاب‌ها، نمایه مقاله های کتابداری واطلاع رسانی. عمومي: فهرست مقالات فارسي ايرج افشار؛ اختصاصي: مقاله‌نامه اقتصادي، مقاله نامه امام رضا (ع).

چکیده نامه ها ((Abctracts: براي بازنمون هر يك از محتواي انتشارات يا مقاله‌ها تدوين مي‌شود وشامل تمام مطالب مهم آن می باشد تا در وقت خواننده صرفه جويي گردد. (چكيده ‌نامه‌ پایان نامه های کتابداری واطلاع رسانی)

واژه نامه ها (Dictionaries) : منابعي كه  به بیان واژه‌هاي معادل يا ذكر معني يا كاربرد يا بررسي ريشه‌ي كلمات يا هويت دستوري آنها مي‌پردازد. هریک ممکن است عمومی یا اختصاصی ، مفصل یا مختصر، یک جلدی یا چند جلدی ،یک زبانه یا چند زبانه و یک سویه یادو سویه باشند. (عمومی: فرهنگ هزاره؛ اختصاصی: فرهنگ مکانیک.

دانش‌نامه‌ها و دايره‌المعارف‌ها (Encyclopediaies): منابعي كه داراي مقاله درباره موضوع‌هاي مختلف (عمومی) يا موضوعي خاص  ( اختصاصی )مي‌باشند. مانند دانشنامه دانش گستر(عمومی)؛  دانشنامه جهان اسلام  (اختصاصی).

سرگذشت‌نامه‌ها  Biographies)): اطلاعاتي درباره زندگي و شرح حال افراد ارائه مي‌كنند كه ممكن است ملي، جهاني، محلي و نيز اختصاصي و عمومي ‌‌باشند.

منابع جغرافیایی : منابعي درباره اسامي جغرافيايي (گيتاشناسي‌ها، اطلس‌ها، نقشه‌ها، فرهنگ‌های جغرافيايي و جاينامه‌هاي جغرافيايي یا Gazetters). منابع مکمل مانند راهنماهاي مسافرتي (راهنماي ايرانگردي و جهانگردي، راهنماي خراسان).

دستنامه‌ها (Handbook): مرجعي كه موضوعات مهم،وجهاني يك رشته را به طور اختصار بيان مي‌كند و پاسخگوي پرسش‌هاي اختصاصي براي حرفه‌مندان آن رشته است. مانند دستنامه‌ي قواعد فهرست‌نويسي.

دستورنامه ها (Manual): راهنماي عملي براي انجام يك عمل مشخص و معين مي‌باشد (راهنماي تعمير اتومبيل، يخچال و ...).

راهنماها (Directories): راهنماها نشانی سازمان‌ها و افراد را درج و اطلاعات مختصري درباره‌ي تأسيس، اهداف و فعاليت‌هاي گردانندگان آنها ارائه مي‌‌كنند.

سالنامه‌ها (Yearbook) : خلاصه‌اي از داده‌ها و آمارهاي مختلف بر اساس كشور يا مورد خاص مانند سالنامه‌ي آماري كشور.

گاهنامه‌ها: سياهه‌اي از وقايع و رويدادهاي تاريخي كه به ترتيب تاريخ آن رويدادها مرتب و منظم شده‌اند. مانند: روزشمار تاريخ ايران.

کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد حدود 5800 پایان نامه در رشته های کارشناسی ارشد مانند مهندسی عمران با گرایش های سازه - اب، شیمی، فیزیک، علوم تربیتی ، روان شناسی با چند گرایش تربیتی ، مثبت گرا ، معماری، حسابداری ، حقوق، صنایع غذایی، کشاورزی ، علوم دامی ، زبان و ادبیات فارسی و زبان و ادبیات عربی، مدیریت با گرایش های مختلف آن در خدمت دانش پژوهان و علاقه مندان به علم و دانش می باشد.

همچنین 101990 کتاب فارسی و عربی و نیز حدود 7000 کتاب لاتین دارد.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد با امکانات عالی نظیر کتابخانه ای غنی و رشته های متنوع در خدمت عاشقان علم و فرهنگ می باشد.

معرفی منابع مرجع مرجع در لغت به معنی بازگشت یا محل رجوع. بخش مرجع قسمتی از کتابخانه است که درآن منابع مرجع نگهداری و به ارائه خدمات مرجع می پردازد. خدمت مرجع به هرنوع کمک فردی کتابدار مرجع به مراجعان اطلاق می شود. این بخش با مجموعه سازمان یافته، خدمات متنوع و راهنمایی کتابدار امکان یافتن معتبرترین پاسخ ها را برای پرشس های مرجع فراهم می سازد. ازجمله وظیفه کتابدار آن پاسخ گویی به سوالات مرجع است. بخش مرجع کتابخانه پاسخگویی سوالات مرجع استفاده کنندگان خواهد بود .

ویژگی های منابع مرجع :

عمدتاً الفبایی و یا بر مبنای سال، رده و موضوع تنظیم شده اند. · منابع مرجع می توانند چند جلدی و به صورت مفص یا مختصر باشند · اصولا کمیاب و با شمارگان اندک چاپ و انتشار می یابند. · منابعی که توسط متخصصان و یا ناشران معتبر ، سازمانهای دولتی منتشر و در دسترس مراجعین قرار می گیرد. · منابعی که تنها برای اطلاعات معین ومحدودی تهیه وتنظیم شده اند. این منابع چون تا آخر خوانده نمی شوند، امانت داده نمی شوند و استفاده از آنها فقط در بخش مرجع امکان پذیر می باشد. (مانند واژه نامه ها، دانشنامه ها، سرگذشتنامه ها و..)

برگرفته از کتاب نورالله مرادی.مرجع شناسی

کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد با داشتن 7333 کتاب لاتین، 5300 پایان نامه و 100780کتاب فارسی و عربی مجموعه ای غنی در موضوعات مختلف تاریخی - ادبی - روان شناسی - پزشکی - عمران معماری  - علوم پایه به حساب می آید .

با تحصیل در این دانشگاه ضمن کسب مدارک معتبر دانشگاهی امکان بهره مندی از این منابع شما برای شما فرهیخته و پژوهشگر و طالب علم فراهم است.

بخش مرجع

بخش مرجع با فضایی جداگانه برای مخزن کتب، مطالعه و یادداشت مطالب در ساختمان اداری شماره 4 طبقه سوم  قرار گرفته که دارای کتابهای فارسی و غیر فارسی(عربی و انگلیسی) می باشد.

کتب و منابع مرجع به منابع چاپی و غیر چاپی گفته می شود که فقط در داخل این بخش قابل استفاده هستند و در اصطلاح به منابعی اطلاق می گردد که به لحاظ مطالب قابل رجوع و منبع دسترسی باشند . و به شکل های زیر دسته بندی می شوند:      

  -  فرهنگ لغت ها و واژه نامه ها

- دایره المعارف ها  

 -  اطلس ها   و منابعی که بعنوان مآخد و منابع از آنها استفاده شوند مانند تفاسیر موضوعی ، رساله ها و ....  .

امروز اولین پایان نامه دکتری دفاع شده در دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد را فهرست نویسی نمودم. اطلاعات فهرست برگه در بالا مشاهده می شود. ضمن تبریک به نگارنده امید که شاهد شکوفایی سایر رشته های دیگر دانشگاه در مقطع تحصیلات تکمیلی باشیم.

با توجه به اهمیت جدید و خلاقانه بودن موضوع پایان نامه و جلوگیری از انجام کار تکراری و اتلاف وقت و انرژی، لازم است که تمامی دانشجویان قبل از انتخاب قطعی موضوع و تدوین پروپوزال از عدم تکراری بودن موضوع پایان نامه خود اطمینان حاصل کنند. 

در شرایط ایده آل لازم است سامانه ای یکپارچه از پروپوزال های تصویب شده در کشور موجود باشد تا به عنوان معیار سنجش تازگی موضوع پایان نامه مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به اینکه در حال حاضر چنین پایگاهی در کشور وجود ندارد لازم است که نکات زیر مورد توجه قرار گیرد

لذا در این راستا دو نکته بسیار حائز اهمیت است:

• چگونه جستجو کنیم؟
• کجا جستجو کنیم؟

در این متن کوتاه به طور مختصر به این دو سوال پاسخ داده خواهد شد.

چگونه جستجو کنیم؟

انتخاب کلیدواژه مناسب تاثیر مستقیم بر نتایج بازیابی دارد بنابراین برای انتخاب کلیدواژه به نکات زیر توجه فرمایید

• از کلید واژه های مختلف استفاده نمایید و صرفا به یک کلید واژه اکتفاء نکنید
• در انتخاب کلیدواژه تنها به عنوان اکتفا نکنید
• کل عنوان پایان نامه برای جستجو مناسب نیست (توجه داشته باشید که تکراری نبودن موضوع مطرح است)
• تاجایی که امکان دارد از کلید واژه کوتاه و یک کلمه ای استفاده کنید
• برای جستجو به مترادفها، هم خانواده ها، هم ریشه ها، علامتهای اختصاری و .... به عنوان کلیدواژه توجه شود

 کجا جستجو کنیم؟

با توجه به موارد فوق می توانید برای اطمینان از تکراری نبود موضوع پایان نامه خود مسیرهای زیر را امتحان کنید:

• جستجو در سایت ایرانداک (نیاز به ثبت نام اولیه دارد)
• جستجو در سیکا (سیستم یکپارچه کتابخانه های دانشگاه آزاد اسلامی)
• جستجو در شبکه جامع سیمرغ (نوسا)
• جستجو در طرح های پژوهشی جهاد دانشگاهی (SID)
• جستجوی مستقیم در سایت کتابخانه های کشور
• مشورت با اساتید مطرح در یک حوزه موضوعی
  
• منبع کتابخانه دانشگاه فردوسی مشهد

1. هنگام استفاده از منابع کتابخانه، از  بهم ریختن کتاب‌ها در قفسه ها خودداری نموده و در صورت ندانستن جای درست کتاب، آن را در لابه لای کتابها قرار ندهید.
2. سکوت را در محیط کتابخانه و هنگام استفاده از قفسه ها رعایت نمایید.
3. رعايت احترام و حسن برخورد با كتابداران و كاركنان کتابخانه انگیزه خدمتگزاري را در همكاران ما مي‌افزايد.
4.  جهت حفظ سكوت سالن هاي مطالعه لازم است مراجعين محترم تلفن همراه خود را در حالت بی صدا قرار دهد.
5. خروج غير قانوني منابع كتابخانه اي ممنوع بوده و در اين مورد با توجه به ضوابط با فرد خاطي برخورد خواهد شد.
6. اين كتابخانه متعلق به عموم اعضا مي باشد و بايد همگي در حفظ و نگهداري آن كوشا باشيم. لذا با اعمالي چون صدمه به  ميز و صندلي ها، آسيب رساندن به كتابها و ساير منابع كتابخانه اي و اختلال در سيستم هاي رايانه اي و مواردي از اين قبيل راه را براي استفاده سايرين از منابع مسدود نکنیم.
7. استفاده از منابع، قبل از سازماندهی و آماده سازی، مجاز نمی باشد و کتابها و منابع جدید، پس از انجام مراحل فهرست نویسی و آماده سازی، قابل امانت می باشد.

پايان نامه ­ها يكي از مهمترين منابع اطلاعاتي و پژوهشي به شمار مي روند كه با تلاش و كوشش دانشجويان در پايان تحصيلات با ضوابط علمي و استاندارد، زير نظر اساتيد راهنما و مشاور با نظارت دانشگاه پديد مي­آيند. اين منابع مانند كتاب در تيراژ چاپ و منشر نمي گردد، به همين علت كمياب و منحصر به فرد است و جزء منابع با ارزش علمي به حساب مي آيند، برنامه ­ريزي براي ارائه خدمات بهينه آنها ضروري است.

پایان نامه های این دانشگاه در بخش مرجع نگهداری می شوند. امانت داده نمی شوند و تنها امکان یادداشت برداری از آنها وجود دارد.

 مجموعه قوانین و مقررات عمومی در کتابخانه (بخش مرجع)

1ـ رعايت سكوت و آرامش درك بخش مرجع کتابخانه و محوطة ورودي آن

2ـ استفاده از محیط کتابخانه تنها جهت مطالعه و استفاده از منابع کتابخانه

3ـ استفاده از رايانه‌هاي كتابخانه تنها جهت جستجوي كتب و منابع اطلاعاتي و ممنوعيت هرگونه استفاده شخصي (كنترل پستالكترونيك، كپي مدارك و لوح فشرده و ...) از رايانه‌هاي كتابخانه

4ـ ممنوعيت ورود وسايل شخصي همچون كيف، ساک و... به داخل بخش مرجع كتابخانه

5ـ ممنوعيت كپي برداری و عکسبرداری از پايان‌نامه‌ها

6ـ عدم استفاده از هرگونه مواد خوراكي و آشاميدني در بخش مرجع كتابخانه

** دانشجویان محترم می‌توانند نظرات پیشنهادی خود جهت ارتقاء کمی وکیفی کتابخانه را به سرپرست کتابخانه و مسئول بخش مرجع کتابخانه برسانند.

وظایف این بخش شامل موارد زیر می باشد:

• پاسخ‌گويي به سوالات تخصصی و موضوعی مراجعان
• انجام خدمات مرجع از طريق  حضوری و تلفن
• همراهی و کمک به مراجعان درانجام جستجوی رایانه ای و موضوعی
• آموزش استفاده كننده در جهت چگونگي استفاده از منابع مرجع
• كمك به محققين در يافتن "منابع وماخذ" جهت انجام پژوهش مورد نظر
• فعاليت گسترده در شناسايي منابع مرجع و پيشنهاد براي خريد آن
• تهيه کپی از منابع درخواستي و ارسال آن از طریق ایمیل به در شرایط  استثنایی
• وجين منابع قديمي و تكراري و فرسوده
• دريافت پيشنهاد خريد منابع جديد و مورد نياز مراجعان
• ورود اطلاعات ، آماده سازی، بارکد گذاری پایان نامه ها

پایان نامه

دانشجویان تحصیلات تکمیلی پژوهش‌محور بر اساس قانون واسپاری ، موظف هستند در هنگام فارغ‌التحصیلی، یک نسخه از پایان‌نامه صحافی شده خود را به بخش مرجع تحویل نمایند.

 پس از دریافت نسخه صحافی شده پایان نامه دانشجویان تحصیلات تکمیلی مراحل ورود اطلاعات ، آماده سازی و بارکد گذاری نسخه صحافی شده ، توسط  کتابدار بخش مرجع بخش انجام می شود .

اطلاعات پایان نامه به همراه توصیفگرهایشان از طریق نرم افزار سیمرغ کتابخانه قابل بازیابی است.

          تعريف بخش مرجع كتابخانه

بخش مرجع یکی از چهار بخش اصلی هرکتابخانه است. این بخش همراه با بخش امانت، بخش خدمات عمومی را تشکیل می دهد. ویژگی بخش خدمات عمومی ارتباط مستقیم کارکنان با مراجعه کنندگان است. چگونگی ارائه خدمات در این بخش تاثیر زیادی روی روند استفاده از منابع و خدمات کتابخانه دارد. میزان خدمات ارائه شده در این بخش و مخصوصاً شیوه بر خورد کتابداران با مراجعه کنندگان از عوامل بسیار مهم در تصمیم گیری استفاده کنندگان بالقوه و بالفعل برای بهره گیری یا عدم بهره گیری از خدمات و منابع کتابخانه است.

به طور کلی، سه عامل اطلاعات، استفاده کننده و کتابدار مرجع در فرایند مرجع دخالت مستقیم دارند. افزایش روز افزون حجم اطلاعات تولید شده باعث شده است تا افراد بیشتری به کمک ها و خدمات مرجع احساس نیاز کنند. به قول ویلیام کتس اولین نقش کتابداران مرجع این است که نه تنها به پرسش ها پاسخ دهند بلکه پاسخ را به "نیاز خاص" فرد مراجعه کننده محدود کنند.این کار یقیناً مستلزم دانش، مهارت و تجربه کتابدار مرجع است تا بتواند پرسش و نیاز اصلی مراجعه کننده را به درستی دریابد، آن را تجزیه و تحلیل کند و سپس پاسخ آن را تعیین نماید. این ارتباط مستقیم با مراجعه کنندگان و جنب و جوش و فعالیت مستمر در بخش مرجع است که باعث شده است تا در کار در بخش مرجع گیرایی خاصی پیدا کند و با وجود اینکه گاهی کتابدار، پرسش های تکراری، پیش پا افتاده و خسته کننده می بیند، این آگاهی را دارد که پاسخ پرسش برای پرسش کننده مهم است.

             خدمات مرجع از سال 1875 میلادی متداول شده است.

                                        تعریف کتاب مرجع

کتاب هایی که گاه به گاه برای استفاده یا ارجاع به بخش خاصی از اطلاعات، نوشته می شوند. به طور معمول، این نوع کتاب ها به طور کامل خوانده نمی شوند. به طور کلی، هر کتاب می تواند کتاب مرجع نامیده شود اگر محتوای اطلاعاتی آن چنان سازمان داده شود که به آسانی قابل دسترس باشد یا به سؤالات مراجعه کنندگان پاسخ دهد.و امانت دادن آن ها معمول نیست. کتاب مرجع فاقد توالی مستمر مدخل هاست.

                                    انواع کتاب های مرجع

واژه نامه ها، دائرة المعارف ها و مکمل های آن ها، کتاب شناشی ها، زندگی نامه ها، منابع مرجع فوری شامل کتاب های سال، سالنامه ها، دستنامه ها، دستورنامه ها، راهنماها، و منابع مرجع جغرافیایی.

کتابشناسی ها (Bibliography ) :  عبارت است از سياهه منظم و مرتب كتاب‌ها و يا كتابي درباره كتاب‌ها ( عمومی: کارنامه نشر؛ اختصاصی: کتابشناسی ادیان ؛ اشخاص: کتابشناسی فردوسی؛ منطقه ای: کتابشناسی خراسان).

فهرست‌ها (Catalogs) : منابعي كه تمام يا بخشي از مجموعه يك كتابخانه را منعكس مي‌نمايند (فهرست نسخه‌هاي خطي كتابخانه دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه فردوسي مشهد).

نمایه ها ( نمایه نامه ها ومقاله نامه ها) (Indexe): عبارت است از راهنماي نظم يافته مندرجات هر نوشته كه در آن شناسه‌ها به ترتيب خاصي با ارجاع به محل معيني (مانند عنوان , شماره صفحه) يا درآخر (مدخل) تنظيم مي‌شود. مانند نمايه آخر كتاب‌ها، نمایه مقاله های کتابداری واطلاع رسانی. عمومي: فهرست مقالات فارسي ايرج افشار؛ اختصاصي: مقاله‌نامه اقتصادي، مقاله نامه امام رضا (ع).

چکیده نامه ها ((Abctracts: براي بازنمون هر يك از محتواي انتشارات يا مقاله‌ها تدوين مي‌شود وشامل تمام مطالب مهم آن می باشد تا در وقت خواننده صرفه جويي گردد. (چكيده ‌نامه‌ پایان نامه های کتابداری واطلاع رسانی)

واژه نامه ها (Dictionaries) : منابعي كه  به بیان واژه‌هاي معادل يا ذكر معني يا كاربرد يا بررسي ريشه‌ي كلمات يا هويت دستوري آنها مي‌پردازد. هریک ممکن است عمومی یا اختصاصی ، مفصل یا مختصر، یک جلدی یا چند جلدی ،یک زبانه یا چند زبانه و یک سویه یادو سویه باشند. (عمومی: فرهنگ هزاره؛ اختصاصی: فرهنگ مکانیک.

دانش‌نامه‌ها و دايره‌المعارف‌ها (Encyclopediaies): منابعي كه داراي مقاله درباره موضوع‌هاي مختلف (عمومی) يا موضوعي خاص  ( اختصاصی )مي‌باشند. مانند دانشنامه دانش گستر(عمومی)؛  دانشنامه جهان اسلام  (اختصاصی).

سرگذشت‌نامه‌ها  Biographies)): اطلاعاتي درباره زندگي و شرح حال افراد ارائه مي‌كنند كه ممكن است ملي، جهاني، محلي و نيز اختصاصي و عمومي ‌‌باشند.

منابع جغرافیایی : منابعي درباره اسامي جغرافيايي (گيتاشناسي‌ها، اطلس‌ها، نقشه‌ها، فرهنگ‌های جغرافيايي و جاينامه‌هاي جغرافيايي یا Gazetters). منابع مکمل مانند راهنماهاي مسافرتي (راهنماي ايرانگردي و جهانگردي، راهنماي خراسان).

دستنامه‌ها (Handbook): مرجعي كه موضوعات مهم،وجهاني يك رشته را به طور اختصار بيان مي‌كند و پاسخگوي پرسش‌هاي اختصاصي براي حرفه‌مندان آن رشته است. مانند دستنامه‌ي قواعد فهرست‌نويسي.

دستورنامه ها (Manual): راهنماي عملي براي انجام يك عمل مشخص و معين مي‌باشد (راهنماي تعمير اتومبيل، يخچال و ...).

راهنماها (Directories): راهنماها نشانی سازمان‌ها و افراد را درج و اطلاعات مختصري درباره‌ي تأسيس، اهداف و فعاليت‌هاي گردانندگان آنها ارائه مي‌‌كنند.

سالنامه‌ها (Yearbook) : خلاصه‌اي از داده‌ها و آمارهاي مختلف بر اساس كشور يا مورد خاص مانند سالنامه‌ي آماري كشور.

گاهنامه‌ها: سياهه‌اي از وقايع و رويدادهاي تاريخي كه به ترتيب تاريخ آن رويدادها مرتب و منظم شده‌اند. مانند: روزشمار تاريخ ايران.

مرجع در لغت به معنی بازگشت یا محل رجوع. بخش مرجع قسمتی از کتابخانه است که درآن منابع مرجع نگهداری و به ارائه خدمات مرجع می پردازد. خدمت مرجع به هرنوع کمک فردی کتابدار مرجع به مراجعان اطلاق می شود. این بخش با مجموعه سازمان یافته، خدمات متنوع و راهنمایی کتابدار امکان یافتن معتبرترین پاسخ ها را برای پرشس های مرجع فراهم می سازد. ازجمله وظیفه کتابدار آن پاسخ گویی به سوالات مرجع است. بخش مرجع کتابخانه پاسخگویی سوالات مرجع استفاده کنندگان  خواهد  بود .

ویژگی های منابع مرجع

• عمدتاً الفبایی و یا بر مبنای سال، رده و موضوع  تنظیم شده اند.
• منابع مرجع می توانند چند جلدی و به صورت مفص یا مختصر باشند
• اصولا کمیاب و با شمارگان اندک چاپ و انتشار می یابند.
• منابعی که توسط متخصصان و یا ناشران معتبر ، سازمانهای دولتی منتشر و در دسترس مراجعین قرار می گیرد.
• منابعی که تنها برای اطلاعات معین ومحدودی تهیه وتنظیم شده اند.

 این منابع چون تا آخر خوانده نمی شوند، امانت داده نمی شوند و استفاده از آنها فقط  در بخش مرجع امکان پذیر  می باشد. (مانند واژه نامه ها، دانشنامه ها، سرگذشتنامه ها و..)

زندگی بشر از آغاز آفرینش با «سوال» پیش رفته و این مقوله به اندازه خود بشر تاریخ دارد. از این رو انسان همواره پرسش های زیادی در ذهن داشته است. پرسش های اولیه ساده بود و از طرفی پاسخ انسان به این پرسش ها بر پایه حافظه انسانهای با تجربه قرار داشت. با ییشرفت بشر و توسعه دانش، محفوظات ذهنی نمی توانست پاسخ گوی پرسش های متعدد و فراوان در موضوعات گوناگون علوم باشد و افزون بر این دانش ذهنی غیر قابل ثبت و در نتیجه قابل انتقال به نسل بعدی نبود.

امروزه منابع عظیم دانش بشری در قالب مجموعه های چاپی و الکترونیکی ذخیره و قابل بازیابی است. برای اینکه بدانیم چه پرسشی را در کدام منبع از علوم بازیابی نماییم و اینکه چگونه با بهترین شیوه به پرسش مراجعه کننده پی ببریم نیاز به دانش و خدماتی است که دانش "خدمات مرجع" و "مصاحبه مرجع" نام دارد. بخش مرجع محل نگهداری این منابع یعنی منابعی با ساختاری عموما الفبایی (مانند واژه نامه ها، دانشنامه ها، اصطلاحنامه ها و...) و همچنین ارایه خدمات مرجع از جمله پاسخ گویی به پرسش های مرجع می باشد.