کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

یادداشتی تحلیلی در حوزه ارتباطات علمی نشان می‌دهد که با تحول نظام ارزیابی پژوهش، نقش کتابداران دانشگاهی از ارائه خدمات اطلاعاتی به مشاوره تخصصی در زمینه سنجه‌های پژوهشی و تحلیل اثرگذاری علمی گسترش یافته است. این تغییر، کتابداران را به یکی از بازیگران کلیدی در تصمیم‌گیری‌های پژوهشی و سیاست‌گذاری علم تبدیل کرده است.
نویسنده تأکید می‌کند که اتکا به شاخص‌های سنتی مانند تعداد استنادها و ضریب تأثیر مجلات دیگر برای ارزیابی جامع پژوهش کافی نیست و باید از مجموعه‌ای متنوع از سنجه‌های کمی و کیفی استفاده شود.
بر اساس این گزارش، کتابداران با آموزش شاخص‌هایی مانند h-index، Journal Impact Factor (JIF)، CiteScore، SNIP، SJR و همچنین آلتمتریکس (Altmetrics) به پژوهشگران کمک می‌کنند تا تصویر دقیق‌تری از میزان اثرگذاری آثار علمی خود به دست آورند.
این مقاله نقش کتابداران را در تفسیر صحیح شاخص‌های علم‌سنجی برجسته می‌کند و هشدار می‌دهد که استفاده نادرست از این سنجه‌ها می‌تواند به تصمیم‌های نادرست در استخدام، ارتقا، تأمین مالی و ارزیابی پژوهش منجر شود.
نویسنده همچنین بر اهمیت آموزش تفاوت میان سنجه‌های مربوط به پژوهشگر، مقاله و مجله تأکید دارد و معتقد است ارزیابی مسئولانه باید متناسب با اهداف، رشته علمی و زمینه پژوهش انجام شود.
گزارش نشان می‌دهد که کتابداران با تحلیل داده‌های استنادی و استفاده از پایگاه‌های معتبر، می‌توانند پژوهشگران را در انتخاب مجلات مناسب، افزایش رؤیت‌پذیری آثار و توسعه راهبردهای انتشار علمی یاری دهند.
یکی دیگر از محورهای مقاله، معرفی آلتمتریکس به‌عنوان مکمل شاخص‌های استنادی است؛ شاخص‌هایی که میزان توجه عمومی، رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی به پژوهش را نیز منعکس می‌کنند.
نویسنده تأکید می‌کند که کتابداران می‌توانند نقش مؤثری در ترویج اصول «ارزیابی مسئولانه پژوهش» ایفا کنند؛ رویکردی که بر کیفیت، تأثیر واقعی و تنوع شاخص‌های ارزیابی تأکید دارد.
این یادداشت همچنین بر ضرورت آموزش اعضای هیئت علمی و دانشجویان درباره محدودیت‌های شاخص‌های علم‌سنجی و پرهیز از استفاده تک‌بعدی از آن‌ها تأکید می‌کند.
به باور نویسنده، آینده خدمات کتابخانه‌های دانشگاهی بیش از گذشته به ارائه مشاوره‌های تخصصی در زمینه تحلیل داده‌های پژوهشی، ارزیابی عملکرد علمی و مدیریت هویت پژوهشی وابسته خواهد بود.
این گزارش نشان می‌دهد که کتابداران با تلفیق دانش علم‌سنجی، مدیریت اطلاعات و ارتباطات علمی، به مشاوران راهبردی پژوهش در دانشگاه‌ها تبدیل شده‌اند و نقش آنان در افزایش کیفیت تصمیم‌های علمی روزبه‌روز پررنگ‌تر می‌شود.
در مجموع، مقاله نتیجه می‌گیرد که کتابداران در عصر پژوهش داده‌محور، نه‌تنها حافظان منابع اطلاعاتی، بلکه راهنمایان متخصص در فهم، تحلیل و به‌کارگیری سنجه‌های پژوهشی هستند و می‌توانند نقش مهمی در ارتقای کیفیت ارزیابی علم و توسعه فرهنگ پژوهش مسئولانه ایفا کنند.

Ekpolomo, O. (2026, June 2). Beyond citations: The librarian's role in navigating research metrics and scholarly impact. LinkedIn. https://www.linkedin.com/pulse/beyond-citations-librarians-role-navigating-research-metrics-qfg4e/