کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

ده سامانه برای پیدا کردن مسئله و موضوع پژوهشی؛ از نیازهای دولت و صنعت تا مسائل شهری

انتخاب موضوع پژوهش می‌تواند به‌جای آغاز از یک ایده کلی، از یک نیاز واقعی و مسئله مستند شروع شود؛ سامانه‌های مسئله‌محور پژوهش در ایران یکی از منابع مناسب برای این رویکرد هستند.
سامانه نان یکی از مهم‌ترین بسترهای ملی برای مشاهده و ثبت ایده‌ها و نیازهای پژوهشی کشور است و پژوهشگر می‌تواند از آن برای شناسایی مسائل دستگاه‌های اجرایی، صنعت و جامعه استفاده کند.
سامانه ساتع با تمرکز بر عرضه و تقاضای پژوهش و فناوری، امکان مشاهده نیازهای پژوهشی دستگاه‌ها و ارائه پیشنهاد پژوهشی از سوی دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان را فراهم می‌کند.
سامانه ساجد با هدف ارتباط جامعه و صنعت با دانشگاه، بستری برای معرفی نیازهای پژوهشی و موضوعات پایان‌نامه‌های تقاضامحور فراهم کرده و می‌تواند برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی منبعی برای ایده‌یابی باشد.
سامانه همرسان گزینه‌ای تخصصی‌تر برای پژوهشگران حوزه شهری است و نیازهای پژوهشی شهرداری‌ها را ارائه می‌کند؛ بنابراین موضوعاتی مانند حمل‌ونقل، محیط‌زیست، پسماند، شهر هوشمند و مدیریت شهری را می‌توان از این مسیر دنبال کرد.
سامانه پژوهش و فناوری استانداری مازندران نمونه‌ای از یک بستر استانی است که بخش‌هایی مانند نیازسنجی پژوهشی، نظام مسائل، طرح‌های پژوهشی و بانک اطلاعات پژوهشی را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.
سامانه‌های تخصصی وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی نیز می‌توانند منبع ارزشمندی برای یافتن مسائل واقعی در حوزه‌هایی مانند انرژی، صنعت، کشاورزی، محیط‌زیست و سیاست‌گذاری عمومی باشند؛ برخی از این بسترها نیز در چارچوب زیست‌بوم «نان» به یکدیگر متصل شده‌اند.
بنیاد ملی علم ایران (INSF) اگرچه سامانه اعلام نیاز دستگاه‌های اجرایی به معنای دقیق کلمه نیست، اما برای شناسایی اولویت‌های پژوهشی، حمایت‌های پژوهشی و جهت‌گیری‌های علمی کشور منبع مهمی برای پژوهشگران محسوب می‌شود.
سامانه توانمندی‌ها و اعلام نیازهای ایران (توانیران) نیز با هدف نزدیک‌کردن نیازها به ظرفیت‌های علمی و فناورانه، یکی از بسترهای مرتبط با زیست‌بوم مسئله‌محور پژوهش کشور بوده است.
در کنار این موارد، پژوهشگر می‌تواند پرتال‌های پژوهشی استانداری‌ها و دستگاه‌های اجرایی استان‌ها را نیز جست‌وجو کند؛ زیرا برخی از آنها بانک نظام مسائل و طرح‌های پژوهشی انجام‌شده را منتشر می‌کنند و حتی مجری و ناظر دانشگاهی طرح‌ها را نشان می‌دهند.
روش پیشنهادی این است که ابتدا یک نیاز واقعی را از این سامانه‌ها انتخاب کنید، سپس پیشینه پژوهش را بررسی کرده، شکاف علمی را پیدا کنید و در نهایت نیاز را به یک مسئله، سؤال و موضوع پژوهشی دقیق تبدیل کنید؛ به این ترتیب، پژوهش از «موضوع‌محوری» به سمت مسئله‌محوری و تقاضامحوری حرکت می‌کند.

🌐 دسترسی مستقیم به سامانه‌ها:

* سامانه نان – نظام ایده‌ها و نیازها:
https://nan.ac/challenges

* سامانه ساتع – عرضه و تقاضای پژوهش و فناوری:
https://sate.atf.gov.ir

* سامانه ساجد – ارتباط جامعه و صنعت با دانشگاه:
https://sajed.msrt.ir

* همرسان – نیازهای پژوهشی شهرداری‌ها:
https://hamresany.com/requires/

* سامانه پژوهش و فناوری استانداری مازندران:
[https://rtmz.ir/

* بنیاد ملی علم ایران (INSF):
https://insf.org/fa