بشر لوح و سنگ نوشته و طومار گیاهی و کاغذ و نهایتا محمل های الکترونیکی را برای انتقال اندیشه ها و افکار خود به کار برده است و بخشی از سازماندهی این اندیشه ها و رساندن افکار را کتابداران و کتابخانه ها در مسیر طولانی تاریخ و تمدن برعهده داشته اند.
کتاب ها و محصولات فکری و معنوی که حاصل اندیشیدن، پژوهش هستند و به کتابخانه ها می آیند باید موضوع دهی شوند و این دادن موضوع از گم شدن رگه های فکر و اندیشه جلوگیری می کند.
سالیان درازی است که کتابخانه ملی برای یکدست کردن کار فهرست نویسان در سطح ایران این کار را برعهده داشته و چون کمک کاری به فهرست نویسان کمک می کند.درست است که استفاده از کاربرگه های کتابخانه ملی در تسریع مرتب نمودن و جای گرفتن کتاب ها در رده های موضوعی و نهایتا آماده سازی کتاب کمک شایان توجهی می کند و از طرف دیگر باعث یکدستی در سطح کتابخانه های کشور در موضوعات منتخب برای کتاب ها می شود و به نحوی وحدت معنی ایجاد می کند اما خالی از اشکال نیست به ویژه در حوزه علوم انسانی.
مفاهیم در حوزه علوم انسانی درهم تنیدگی خاصی دارند و وابستگی های معنایی و مفهومی بخشی از این ماجراست. همچنین تفکیک کامل موضوعی در کتاب های یکدست مشکلی ندارد. مثلا کتابی که صرفا بحث معاد، یا موضوع کلی مبانی یکی از علوم را بیان کند مثلا مبانی جامعه شناسی. میانی روان شناسی و اصول علوم سیاست.
موضوع وقتی معنادار می شود که کتابی از چندین شعاع محوری موضوعی را نمایان می کند و بحث و توضیح پیرامون آنها ارائه می کند. کتابدار کتابخانه ملی یکی از موضوع ها را پررنگ تر دیده و آن را اولین موضوع انتخاب می کند در حالی که همه نوشته های کتاب از یک بعد مساوی پرورش معنا داده شده اند و گاهی موضوع کلی تر باید انتخاب شود به نسبت موضوع انتخاب شده.
گاهی با فقدان وجود یک کلمه موضوعی در سرعنوان موضوعی مواجه می شویم. به ویژه در نوشتارها و ادبیات های محلی که باید با سرعنوان های موضوعی فارسی رده بندی شوند. یادم می آید در جلسه ای بودیم. حاج آقای ترک زبانی سخنرانی می کرد. به جایی از سخنانش که رسید گفت این کلمه را نمی دانم در فارسی چه بیان کنم در ترکی این واژه مناسب است و برای بیان آن مفهوم از واژه ترکی استفاده کرد. مثلا در کردی دایکه که م کلمه ای است که در زبان عربی معادل ام ابیهاست و ولی در سرعنوان های فارسی نمی توان واژه ای مناسب این موضوع را یافت.
مشکل اینجاست که قسمتی از سرعنوان های موضوعی باید دوباره کار شوند و موضوع های جدید اضافه شود که انجام نمی شود. کتابخانه ملی هم یکی دوباره به ایمیل و فیدبک ها با احترام جواب می دهد. بعد از چند بار پیام های رسیده را نادیده می گیرد.
به هر حال هدف از فهرست نویسی و رده بندی در اختیارقراردادن منابع اطلاعاتی و کتب و دانش در اختیار دانش پژوهان است و ما با دادن موضوع های کلی و مرتبط سعی در حل مشکل داریم ولی این نهایت راه حل نیست.
موضوعات مرتبط: برای کتابداران ، اطلاعات عمومی ، نوشته های شخصی
.: Weblog Themes By Pichak :.