کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

چند روز پیش خانم دکتر هدی هماوندی در طی یادداشتی به شرح زیر مطلبی در رابطه با نگارش پایان نامه ها برای گروه کتابداری و اطلاع رسانی یا علم اطلاعات  و دانش شناسی مطرح کرده بودند:

فعل بدون مصدر و بلاتکلیف؟! محبوب نویسندگان و مغضوب ویراستاران!‎

با سلام و احترام خدمت اساتید بزرگوار و صاحب‌نظران ارجمند،

"یکی از مواردی که در نگارش بسیاری از پایان‌نامه، مقاله و متون مختلف با آن برخورد می‌کنیم استفاده نسبتا فراوان از فعل " می‌باشد" است، که علیرغم تذکر و توصیه‌های مختلف در قالب کامنت، توصیه‌های شفاهی در جلسات دفاعیه و موارد ذکر شده در کتاب‌های مربوط به نگارش صحیح فارسی ...همچنان شاهد استفاده از این فعل توسط دانشجویان، مدرسان و...هستیم. شاید بدلیل اینکه خیلی از جاها که فعل‌ها تکرار می‌شوند به داد نویسنده می‌رسد و در نگاه ساده فعل دمِ دستی و خوش کاربردی است! این فراوانی و رواج در استفاده از این فعل گاهی شبهه صحیح بودن آنرا در ذهن پر رنگ می‌کند تا آنجا که برخورد یک بام و دو هوایی در کاربرد آنرا شاهد هستیم.

آیا ما مصدر "باشیدن" داریم؟ در چه معنایی؟ و آیا اگر مصدر "باشیدن" را بپذیریم با توجه به اینکه در زبان گفتار رایج نیست، استفاده از آن، در نوشتار صحیح است؟

بسیار سپاسگزار خواهم بود اگر بزرگواران در این مورد راهنمایی بفرمایند تا حداقل اعضای این گروه در کاربرد یا برخورد با کاربرد این فعل رویه واحدی اتخاذ کنند (خصوصا دانشجویان عزیزی که درگیر نگارش پایان‌نامه، مقاله و... هستند)."

چند روزی گذشت. کسی این بحث را دنبال نکرد و تنها آقای حمید محسنی به این راهنمایی کوتاه اکتفا نمود. کتاب غلط ننویسیم از مرحوم نجفی یکی از بهترینهاست. و دیگر کتابهای مرتبط با ویرایش و نگارش. 

اینجانب که از مرداد سال 1399 کار اصالت سنجی پایان نامه ها را در دانشگاه انجام می دهم، مواردی به نظرم در این بحث مفید می آمدند که به صورت پیام خصوصی برای خانم دکتر ارسال نمودم و ایشان ضمن استقبال از نظریات و تجربه های من در جواب گفتند که اکثر اعضا به صورت خصوصی تجربیات و راهنمایی و نظراتشان را برای ایشان فرستاده اند، که پس از بررسی جمع بندی و به ارائه راه کارهای اساسی برگرفته از همان نظرات اعضا به گروه ارسال خواهند کرد.

----

پایان نامه تکلیفی علمی است که در پایان دوره کارشناسی ارشد و دکتری از سوی دانشجو و با کمک استاد راهنما نوشته می شود. در رشته های فنی و علوم پایه به سبب ساختار علمی و ماهیت رشته ها مشکلات نگارشی و اصالت سنجی مشکلی وجود ندارد و یا بسیار کم است که با اندکی دقت و گذاشتن وقت حل می شود.

در علوم انسانی که ابتدا پایان نامه را از ابتدا تا به انتها قرائت می کنم و در صورت نداشتن اشکالات نگارشی، اغلاط املایی، رعایت ساختار پایان نامه آن را به سیستم منتقل می نمایم که اصالت سنجی کند. اما آن چه واقعیت امر است بیشتر پایان نامه و البته نه همه آنها دارای مشکلات نگارشی و رعایت نکردن اصول سجاوندی هستند. گاهی نیز دانشجویان به قصد دورزدن برنامه  اصالت سنجی کارهایی بر روی فایل خود انجام می دهند که فایل ها قبول نمی کنم تا با نگارش درست برگردند و اصلاح نمایم.

بدیهی است درس روش تحقیق یک پیش زمینه برای شیوه و نگارش پایان نامه از لحاظ ساختاری است. رعایت نکات نگارشی هم به قول دکتر محسنی با اتکا به کتاب های نگارشی قابل حل است. اما بیان علمی مطالب و جملات و نوشته ها به بازبینی و ویراستاری علمی و ادبی نیاز دارد.

مطالعه بسیار کم دانشجویان و رد شدن از این مرحله برای کسب مدرک و درگیرنشدن جدی با موضوع مورد مطالعه می تواند از علت هایی باشد که این نواقص در نگارش پایان نامه ها مشاهده شود.