کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

نکاتی که چشم‌ها درباره میزان استرس شما فاش می‌کنند

هورمون‌های استرس از جمله کورتیزول به ایجاد خشکی چشم و ابتلا به آب‌سیاه یا تشدید آن‌ها دامن می‌زنند.

یک جدایی عاطفی ناخوشایند، مشاجره لفظی شدید با فرزندان یا هفته کاری طاقت‌فرسا می‌تواند ظرف چند ساعت باعث تاری دید شود؛ آن هم به‌دلیل عارضه‌ای که پزشکان می‌گویند خیلی‌ها نامش را هم نشنیده‌اند.

این عارضه، که رتینوپاتی سروز مرکزی نامیده می‌شود، ارتباط تنگاتنگی با استرس دارد. خیلی‌ها فکرش را نمی‌کنند که بحران‌های روحی با وضعیت چشم‌شان ارتباط داشته باشند.

با این‌حال، استرس با چندین بیماری چشمی ارتباط دارد و این ارتباط از هورمونی نشأت می‌گیرد که نام آن با احساس درماندگی و فشار گره خورده است.

آسیب چشمی از چرخه طبیعی تعامل چشم و دستگاه عصبی شروع می‌شود که درنهایت به ترشح هورمون استرس یعنی کورتیزول می‌انجامد؛ هورمونی که باعث افزایش تمرکز و انرژی می‌شود و نقش بسزایی در مواجهه با تهدیدها دارد.

کورتیزول در واکنش به چیزهایی که می‌بینیم یا تجربه می‌کنیم ترشح می‌شود؛ درست وقتی که آمیگدال- بخش مهم دستگاه لیمبیک که وظیفه تنظیم احساسات را برعهده دارد- تشخیص می‌دهد در معرض خطر هستیم.

وقتی احساس خطر می‌کنیم، هیپوتالاموس یا همان مرکز اصلی کنترل و حفظ ثبات بدن با غدد فوق‌کلیوی و هیپوفیز ارتباط می‌گیرد و باعث ترشح کورتیزول و سایر هورمون‌ها می‌شود.

وقتی دچار اضطراب شدید می‌شویم، کورتیزول به التهاب و افزایش فشار داخل چشم دامن می‌زند؛ دو عاملی که به روند پیشرفت و تشدید بیماری‌های چشمی سرعت می‌بخشند.

کورتیزول در کوتاه‌مدت جلوی التهاب را می‌گیرد، اما وقتی استرس حالت مزمن پیدا می‌کند، باعث التهاب و نشت مایعات می‌‌شود.

به این ترتیب، مایعات موجود در پشت شبکیه به‌شکل تاول درمی‌آیند و شبکیه را از بخش پشتی چشم جدا می‌کنند که به رتینوپاتی سروز مرکزی منجر می‌شود.

این عارضه اغلب هیچ علامتی ندارد، اما ممکن است با تغییر دید، مشاهده لکه‌ها یا اجسام شناور و ایجاد لکه‌های تیره همراه باشد و باعث شود که خطوط صاف را کج ببینید.

این عارضه همیشه به استرس نسبت داده می‌شود، اما مطالعه مروری مجله حوزه‌های نوین پزشکی نشان داده که افسردگی و اضطراب هم در این مورد دخیل هستند.

پژوهشگران می‌گویند این بیماری ارتباط تنگاتنگی با اضطراب و افسردگی دارد و چشم‌پزشک‌ها باید سلامت روان بیماران را هم در کنار مراقبت‌های چشمی ارزیابی کنند و روش‌های درمانی مختلف را با آن‌ها به اشتراک بگذارند.

خشکی چشم و سندرم روده تحریک‌پذیر علاوه بر التهاب باعث بروز اختلالات عصبی-ایمنی می‌شوند. پژوهشگران می‌گویند این‌دو عارضه به تغییر سلول‌های ایمنی دامن می‌زنند.

اضطراب باعث مختل‌شدن پیام‌های عصبی روده می‌شود که بر دستگاه گوارش اثر می‌گذارد و پیام‌های عصبی مربوط به غده اشکی و غدد چربی چشم را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد.

مطالعه سالنامه گوارش، که ۹۵ بیمار مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر در آن شرکت داشتند، نشان داد که احتمال بروز علائم خشکی چشم در این افراد ۱٫۷ برابر بیشتر از ۲۷۶ داوطلب سالم گروه شاهد بود.

مطالعه مروری مجله اروپایی چشم‌پزشکی هم نشان داد که احتمال ابتلا به اضطراب در بین بیماران مبتلا به خشکی چشم ۲٫۳ برابر و احتمال ابتلا آن‌ها به افسردگی ۱٫۸ برابر بیشتر از افراد گروه شاهد بود.خشکی چشم که با احساس سوزش، گزگز و خراشیدگی در چشم همراه است، ۴۹ میلیون آمریکایی را تحت تأثیر قرار داده است.

وقتی سطح کورتیزول بالا می‌رود، فشار داخل چشم دستخوش تغییر می‌شود. افزایش فشار اغلب بی‌خطر است، اما فشار بالا در طولانی‌مدت به عصب بینایی آسیب می‌زند و باعث آب‌سیاه می‌شود؛ عارضه‌ای که مهم‌ترین عامل نابینایی در افراد بالای ۶۰ سال است.

داوطلبان در مطالعه مجله چشم‌پزشکی آب‌سیاه به‌طور تصادفی در معرض یک اتفاق استرس‌زا قرار گرفتند. نتایج نشان داد که اتفاقات استرس‌زا باعث افزایش قابل‌توجه سطح کورتیزول و فشار داخل چشم می‌شوند.مدیتیشن می‌تواند تبعات فشار را خنثی کند.

یک کارآزمایی تصادفی که با حضور ۹۰ داوطلب مبتلا به آب‌سیاه انجام گرفت و نتایج آن در مجله آب‌سیاه منتشر شد، نشان داد سه‌چهارم افرادی که به‌مدت ۳ هفته هرروز مدیتیشن می‌کردند، با کاهش ۲۵ درصدی فشار داخل چشم و کاهش قابل‌توجه سطح هورمون‌های مرتبط با استرس مواجه شدند.

پرش پلک می‌تواند نشانه این باشد که فشار و استرس زیادی را تحمل می‌کنید. کمبود خواب و مصرف کافئین باعث تشدید پرش پلک شده و به چرخه معیوب استرس دامن می‌زند.

مطالعه‌ای که با حضور ۱۰۰ دانشجوی پزشکی انجام گرفت و در مجله بریتانیایی پزشکی و تحقیقات پزشکی منتشر شد، نشان داد ۴۴ درصد از دانشجویان در هفته منتهی به امتحانات دچار پرش پلک شدند. کمبود خواب و مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا باعث تشدید این حالت شده بود.

http://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1283272/