کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

آیا هوش مصنوعی مهارت‌های ما را از بین می‌برد؟ نتایج اولیه نگران‌کننده‌اند


نیچر، ماریانا لنهارو

با گسترش اتکای متخصصان به ابزارهای هوش مصنوعی در محیط کار، این پرسش مطرح شده است که آیا ممکن است مهارت‌هایی که با تمرین و ممارست فراوان به دست آمده‌اند، به‌تدریج تحلیل بروند.
این نگرانی در میان جامعۀ پزشکی، متخصصان علوم کامپیوتر و شاغلان دیگر حوزه‌ها شدت گرفته است.
برای مثال، نظرسنجی تازه‌ای از کادر درمان در آمریکا نشان داد که ۷۰ درصد پرستاران و ۷۷ درصد پزشکان نگران‌اند اتکای بیش‌ازحد به سامانه‌های هوش مصنوعی مهارت‌های حرفه‌ای‌شان را از بین ببرد.

به نظر می‌رسد این نگرانی بی‌اساس نیست. شواهد نشان می‌دهد که «مهارت‌زدایی» ناشی از هوش مصنوعی در پزشکی، علوم کامپیوتر و حوزه‌های دیگر در حال وقوع است.
پژوهشی در لهستان نشان داد که هوش مصنوعی چقدر سریع می‌تواند مهارت پزشکان را تضعیف کند. در این پژوهش، متخصصانی با سابقۀ دست‌کم ۲ هزار کولونوسکوپی از سامانه‌ای استفاده می‌کردند که تصاویر را به‌صورت زنده بررسی می‌کرد و ضایعات پیش‌سرطانی روده را تشخیص می‌داد. این سامانه فقط در روزهای مشخصی فعال بود.

پس از شروع استفاده از هوش مصنوعی، عملکرد پزشکان در روزهایی که این سامانه در دسترس نبود، به‌شدت افت کرد.
در سه ماه پیش از ورود هوش مصنوعی، پزشکان در ۲۸.۴ درصد از کولونوسکوپی‌ها ضایعات پیش‌سرطانی را شناسایی می‌کردند، اما پس از تجربۀ کار با این سامانه، میزان تشخیص آن‌ها بدون کمک هوش مصنوعی به ۲۲.۴ درصد کاهش یافت.

پژوهشگران شرکت آنتروپیک در سان‌فرانسیسکو برای بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر مهارت برنامه‌نویسی، آزمایشی روی ۵۲ مهندس نرم‌افزار انجام دادند. از آن‌ها خواسته شد یک تکلیف ساده در کدنویسی انجام دهند.
همۀ شرکت‌کنندگان اجازۀ جست‌وجو در اینترنت را داشتند، اما نیمی از آن‌ها باید از دستیار هوش مصنوعی هم استفاده می‌کردند. سپس از همۀ آن‌ها آزمونی گرفتند تا میزان یادگیری‌شان را بسنجند. نتیجه چشمگیر بود: میانگین نمرۀ گروهی که با هوش مصنوعی کار کرده بود ۵۰ درصد بود، درحالی‌که گروه بدون هوش مصنوعی میانگین ۶۷ درصد را کسب کرد.

تاپانی رینتا-کاهیلا از مدرسۀ اقتصاد هانکن می‌گوید فناوری‌هایی مانند جی‌پی‌اس پیش‌تر توانایی جهت‌یابی انسان را تضعیف کرده‌اند، اما هوش مصنوعی مولد تفاوت مهمی دارد: «این نخستین فناوری است که مستقیماً تفکر و درک انسان را خودکار می‌کند؛ توانایی‌هایی که همواره مختص انسان دانسته می‌شدند».

از همین رو، پژوهشگران به دنبال راه‌هایی برای حفظ مهارت‌های انسانی در عصر هوش مصنوعی هستند. کوین کراوسون، پژوهشگر علوم اطلاعات در دانشگاه سیراکیوز، می‌گوید: «همین که از وجود چنین خطری آگاه باشیم، باعث می‌شود دوباره فکر کنیم که کدام مهارت‌ها را باید خودمان حفظ کنیم و کدام‌یک را می‌خواهیم به هوش مصنوعی بسپاریم».
آنچه خواندید برگرفته از مطلب «Is AI ruining our skills? Early results are in — and they’re not good» نوشتۀ ماریانا لنهارو است که در تاریخ ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ در نیچر منتشر شد