کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

از وقتی هوش مصنوعی پایش به مطالعه و تحقیق و نوشتن باز شد، مراجعه کنندگان و کتابخوانان و اهل قلم و پژوهش هم سعی کردند از این امکان و فرصت استفاده نمایند. استفاده کردن از هوش مصنوعی در قالب مقررات و استفاده درست و طبق چارچوبهای تعیین شده در پژوهش نه تنها ایرادی ندارد، بلکه امر مثبتی به شمار می آید در کنار روش های سنتی و قدیمی دایره تفحص و جستجو و ایده پردازی و راهنمایی های موردی به پژوهشگران کمک می کند. اما از آن جایی که هر تکنولوژی جدید را به همان شمشیر دولبه تشبیه می کنند این تکنولوژی هم می تواند این حالت را داشته باشد.

سیل عظیمی از تحقیقات و نوشته های دانشجویان و مقاله های علمی به بررسی هوش مصنوعی در باب یکی از متغییرهایشان یا تاثیر این هوش مصنوعی بر متغییری دیگر در علوم انسانی پرداخته اند و پایان نامه های زیادی در این باب به نگارش درآمده اند.

برخی مزایای هوش مصنوعی را می توان در این عبارات برشمرد:توانایی در یافتن مقاله های علمی، مقاله های مرتبط با یکدیگر از نظر موضوعی و مفهومی، در دادن ایده به کاربران،افزایش سرعت عمل ،کاهش احتمال خطا و اشتباه،تصمیم گیری درست،خستگی‌ناپذیری و به ویژه در پژوهش تسریع فرآیند انجام پایان نامه و مراحل مختلف نوشتن مقاله یا هر محتوای پژوهشی،افزایش دقت و کارایی مطالب،تجزیه و تحلیل همه‌جانبه و کامل متون پایان نامه یا مقالات مختلف،شناسایی قسمت‌های کلیدی محتوا،جمع‌بندی، نتیجه‌گیری درست و خلاصه‌سازی خودکار مطالب،،استخراج مقاله از پایان نامه،بهینه‌سازی ساختار مقاله، افزایش کیفیت محتوا و....

اما معایب بسیار زیادی دارد که از مهمترین معایب می توان به عدم خلاقیت اشاره کرد. وابستگی کاربر به هوش مصنوعی در مراحل کار باعث از بین رفتن مهارت های عمل، کاهش خلاقیت، عدم تفکر انتقادی یا ضعف تفکر انتقادی می شود که نتیجه آن نوعی تنبلی در ایده و فکر و عمل می باشد.

مراجعانی هستند که انتظار دارند کتابداران آنها را یاری دهند و راهنمایی کنند که با چند کلیک ساده مقاله عالی را با هوش مصنوعی بنویسند و یا آنها را با منابعی آنلاین و در دسترس از مراجعه به منابع کتابی بی نیاز کند، من به این افراد می گویم که هوش مصنوعی یک ابزار است و می تواند در مراحل مختلف پژوهش به آنها کمک کند. حضور محقق الزامی است و نظارت و بازیابی مطالب و کنترل نوشته هاو همچنین منابع درست و چک کردن رفرنس ها الزامی است.

هوش مصنوعی می تواند در پژوهش در مطالب علمی بهتر عمل کند اما در حوزه علوم انسانی ضعیف است و گاهی اشتباهات زیادی در ارائه مطالب و خلط موضوع و نیز اختلاط نام ها دارد. پژوهشگر نباید متکی به هوش مصنوعی باشد و اگر از آن کمک می گیرد مطالب را بازبینی و کنترل نماید.