کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

یکی از مسائل جدی دنیای انتشارات علمی موضوع predatory journals (مجلات غارتگر و بعضا مجلات شکارچی هم ترجمه میشود) است. اصطلاح predatory journal را Jeffrey Beall کتابدار دانشگاه کلرادو در اوایل دهه ۲۰۱۰ وارد ادبیات علمی کرد. تعریف این اصطلاح: ناشرانی که از مدل «نویسنده پرداخت میکند»(author-pays) سوءاستفاده میکنند ؛ هزینه انتشار میگیرند بدون اینکه داوری واقعی و خدمات ویراستاری یا نظارت اخلاقی ارائه دهند.

توجه فرمایید که یک مفهوم دیگر وجود دارد و باید از مجلات غارتگر تفکیک شود: مجلات ربوده‌شده (Hijacked Journals). این اصطلاح توسط دکتر مهرداد جلالیان ویراستار ایرانی معرفی شد و به وب‌سایتهای جعلی اشاره دارد که ظاهر مجلات معتبر را تقلید میکنند تا نویسندگان را فریب دهند. تفاوت مهم این دو با هم این است که ژورنالهای غارتگر از ابتدا جعلی هستند اما ژورنالهای ربوده‌ شده تقلید از مجلات واقعی و شناخته‌ شده هستند و شناسایی آنها دشوارتر است.

برای اینکه بتوان تا حدامکان چنین ژورنالهایی را شناسایی کرد: شما ببینید ژورنال در DOAJ( Directory of Open Access Journals)ثبت شده؟ ناشر عضو OASPA و COPE و ICMJE است؟ معمولا ژورنالهای معتبر عضو Committee on Publication Ethics و International Committee of Medical Journal Editors هستند.

همچنین فرایند داوری شفاف توضیح داده شده و زمان داوری واقع‌بینانه است یا وعده انتشار فوری داده شده؟ بعلاوه اینکه هزینه انتشار(APC) شفاف اعلام شده؟ و هیئت تحریریه قابل تایید است؟ اعضا واقعا در آن حوزه فعالیت دارند؟ ژورنال سیاست retraction دارد؟ محتوا آرشیو دیجیتال میشود؟ ابزار Think-Check-Submit هم یک چک‌لیست ساده و رایگان ارائه میدهد که برای پژوهشگران کم‌ تجربه مفید است.

پی‌نوشت: اگر ایمیلی دریافت کردید که با تملق و وعده انتشار سریع دعوت به ارسال مقاله میکند خودش اولین پرچم قرمز است.

-