کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

🖊️دکتر علی محمد مصدق راد
■تكنيك دلفيDelphi method توسط اولف هلمرOlaf Helmer و نورمن دالكي Norman Dalkey، دو پژوهشگر پروژه راند نيروي دريايي آمريكا در سال ۱۹۵۰ میلادی معرفی شد. تکنیک دلفی روشی ساختار یافته و نظام‌مند است که برای جمع‌آوری نظرات گروهی از خبرگان در زمینه‌های مختلف، به ویژه در شرایطی که داده‌های علمی کافی در دسترس نیست، استفاده می‌شود. این تکنیک به نام مکانی در یونان باستان که به عنوان مرکز پیش‌بینی‌ها و آینده‌نگری شناخته می‌شد، نامگذاری شده است.

□تکنیک دلفی در حقیقت، استفاده از نظر خبرگان با استفاده از چند بار پرسشنامه در زمینه‌هایی از دانش است که هنوز قوانین علمی توسعه نیافتند. تكنيك دلفي برای مواردی که اعضای خبرگان در یک جا مستقر نباشند یا حضور مدیران و فشار همتایان بر تصمیم‌گیری اثر می‌گذارد، مناسب است. این تکنیک به مدیران اجازه می‌دهد تا از دانش و تجربه گسترده گروهی از خبرگان بهره‌مند شوند.

●از مزایای تکنیک دلفی می‌توان به استفاده از دانش جمعی، کاهش تأثیر نظرات شخصی و صرفه‌جویی در هزینه و زمان اشاره کرد. برخلاف روش‌های سنتی تصمیم‌گیری گروهی، تکنیک دلفی نیازی به گرد هم آمدن فیزیکی خبرگان ندارد و در نتیجه هزینه‌ها و زمان مورد نیاز برای تصمیم‌گیری کاهش می‌یابد. ناشناس بودن خبرگان و ارائه باز خورد منظم به شرکت کنندگان از ويژگي‌هاي اصلی تکنیک دلفي است. ناشناس بودن هویت خبرگان باعث می‌شود تا نظرات شخصی و تعصبات فردی بر نتایج تأثیر کمتری داشته باشد.

○از تکنیک دلفی در سازمان و مدیریت می توان در آینده‌نگری، پیش‌بینی روندهای آینده، تصمیم‌گیری استراتژیک، برنامه‌ریزی و توسعه محصول استفاده کرد. این تکنیک برای شناسایی فرصت‌ها و تهدیدات و تدوین استراتژی‌های بلندمدت؛ شناسایی نیازهای مشتریان، ارزیابی ایده‌های جدید و بهبود محصولات موجود؛ انتخاب بهترین گزینه از میان گزینه‌های مختلف، ارزیابی ریسک‌ها و تعیین اولویت‌ها و تدوین برنامه‌های عملیاتی، تعیین منابع مورد نیاز و ارزیابی اثربخشی برنامه‌ها مناسب است.

■تکنیک دلفی معمولاً شامل چندین دور پرسش و پاسخ است. سوالات در مراحل اول بیشتر از نوع کیفی و باز و در مراحل بعدی از نوع کمی هستند. فرض کنید مدیران یک شرکت تولیدی قصد دارند از تکنیک دلفی برای تعیین ویژگی‌های یک محصول جدید استفاده کنند. در مرحله اول، پرسشنامه‌ای شامل سوالاتی در مورد ویژگی‌های مورد نیاز محصول جدید برای گروهی از متخصصان بازاریابی، مهندسی و تولید ارسال می‌شود. در مراحل بعدی، نظرات خبرگان جمع‌آوری و تحلیل شده و پرسشنامه‌های جدیدی با توجه به نتایج قبلی تهیه می‌شود. در نهایت، با تکرار این مراحل، به یک توافق کلی در مورد ویژگی‌های محصول جدید دست می‌یابند.

□تکنیک دلفی یک ابزار قدرتمند برای تصمیم‌گیری گروهی در شرایطی است که داده‌های قطعی و روش‌های کمی برای ارزیابی گزینه‌ها در دسترس نیست. برای اینکه از تكنيك دلفی به درستی در سازمان استفاده کنید، باید:

▪︎ موضوع یا مسأله را مشخص کنید و یک تسهیل‌گر و گروهی از افراد متخصص و با تجربه در زمینه موضوع مورد مطالعه انتخاب کنید.
▪︎ پرسشنامه‌ای شامل سوالات باز و بسته در مورد موضوع مورد نظر تهیه و برای خبرگان ارسال کنید.
▪︎ پاسخ‌های دریافتی از خبرگان را جمع‌آوری، تحلیل و خلاصه‌ کنید. بر اساس تحلیل پاسخ‌های مرحله قبل، پرسشنامه جدیدی تهیه و برای خبرگان ارسال کنید. در این پرسشنامه، نتایج تحلیل مرحله قبل و نظرات خبرگان دیگر به اشتراک گذاشته می‌شود تا خبرگان بتوانند نظرات خود را اصلاح و تکمیل کنند.
▪︎ مراحل ۳ و ۴ را تا زمانی که اجماع نسبی (بیش از ۷۵ درصد) بین خبرگان حاصل شود، تکرار کنید. در نهایت، نتایج نهایی را جمع‌بندی و به صورت گزارش ارائه کنید.

●مطالعه کتاب «The Delphi Method: Techniques and Applications» نوشته هارولد گوردون Harold Gordon را به اساتید، دانشجویان، مدیران و کارکنان پیشنهاد می‌کنم.
----------