کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

ﻭﻳژگی های ﺗﺤﻘﻴﻖ:
ﺑﺎ ﻳﻚ پرﺳﺶ ﻳﺎ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺁﻏﺎﺯ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ
ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺍﺻﻠﻲ ﺁﻥ ﺑﻪ پرﺳﺸﻬﺎﻱ ﻛﻮچکتری ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺍﺳﺖ
ﻫﺪﻑ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﻭﺿﻮﺡ ﺑﻴﺎﻥ ﻛﺮﺩ
ﺍﺯ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺧﺎﺻﻲ ﺗﺒﻌﻴﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ
ﻧﻴﺎﺯﻣﻨﺪ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﻭ ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎﺳﺖ

*********
ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺗﺤﻘﻴﻖ(ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﻫﺪﻑ)
ﻣﺤﺾ ﻳﺎ ﺑﻨﻴﺎﺩﻱ(Pure/Basic):ﻛﺸﻒ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻫﺎ، ﻧﻈﺮﻳﻪ
پرﺩﺍﺯﻱ ﻭ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺩﺍﻧﺶ ﻧﻮﻳﻦ
ﻛﺎﺭﺑﺮﺩﻱ(Applied):ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺩﺍﻧﺶ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﺣﻞ ﻣﺴﺎﻳﻞ
ﻋﻠﻤﻲ
ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺍﻱ(Developmental):ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ ﻗﺒﻠﻲ ﺑﺮﺍﻱ
ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﻭ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺕ ﺗﻜﻤﻴﻠﻲ

***********
ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺗﺤﻘﻴﻖ(ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺭﻭﺵ)
ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ(Historical):ﺑﺮﺭﺳﻲ پﺪﻳﺪﻩ ﻫﺎ ﻭ ﺣﻮﺍﺩﺙ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ
ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ(Descriptive):ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻭﻳژگﻴﻬﺎ ﻭ ﺻﻔﺎﺕ ﻭﺿﻊ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﻭ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻣﻨﻈﻢ ﺁﻥ
ﻫﻤﺒﺴﺘگﻲ(Correlation):ﻛﺴﺐ ﺍﻃﻼﻉ ﺍﺯ ﻭﺟﻮﺩ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ
ﻋﻠّﻲ(Causal):ﻛﺸﻒ ﻋﻠﺘﻬﺎ ﻳﺎ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺑﺮﻭﺯ ﻳﻚ ﺭﻭﻳﺪﺍﺩ ﻳﺎ پﺪﻳﺪﻩ
ﺗﺠﺮﺑﻲ(Experimental): ﻛﻨﺘﺮﻝ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ﻭ ﺳﻨﺠﺶ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﻋﻠﺖ ﻭﻣﻌﻠﻮﻟﻲ ﺑﻴﻦ ﺁﻧﻬﺎ، ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ پدﻳﺪﻩ

*******
ﻣﺘﺪﻭﻟﻮژﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﻣﺘﺪﻭﻟﻮژﻱ، ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺭﺍ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﻛﺮﺩﻩ، ﻧﺤﻮﻩ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺭﺍ ﺗﻌﻴﻴﻦ
ﻧﻤﻮﺩﻩ ﻭ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑگﻮﻧﻪ ﺍﻱ پﺮﺩﺍﺯﺵ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ
گسترﺵ ﺩﺍﻧﺶ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ.
ﻣﺘﺪﻭﻟﻮژﻱ، ﺯﻳﺮﺑﻨﺎ ﻭ ﺑﺴﺘﺮ ﻫﺮ پرﻭژﻩ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ ﺍﺳﺖ.

*********
ﺭﻭﺵ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﺑﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺭﻭﺷﻬﺎ ﻭ ﺗﻜﻨﻴﻜﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﺤﻘﻖ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺠﺎﻡ پژﻭﻫﺶ ﺩﺭ
ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺑﻜﺎﺭ ﻣﻲ گیرد، ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ گﻔﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ.

********
ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ:
ﺭﻭﺷﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ ﺑﻜﺎﺭ ﻣﻲ ﺭﻭﻧﺪ
ﺗﻜﻨﻴﻜﻬﺎﻱ ﺁﻣﺎﺭﻱ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﻴﻦ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ
ﺭﻭﺷﻬﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﺩﻗﺖ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﻜﺎﺭ ﻣﻲ ﺭﻭﻧﺪ

**********
ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﺩﺭ ﻳﻚ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺎ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺑﺎﻳﺪ:
ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ ﻛﺎﺭ ﺑﻪ ﺭﻭﺷﻨﻲ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ
ﻣﺮﺍﺣﻞ ﻛﺎﺭ ﺑﻪ ﻭﺿﻮﺡ ﺗﺸﺮﻳﺢ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻄﻮﺭﻳﻜﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺤﻘﻘﻴﻦ ﻗﺎﺑﻞ
ﺑﺎﺯﺗﻮﻟﻴﺪ ﻭ ﺑﺎﺯﺑﻴﻨﻲ ﺑﺎﺷﺪ
ﺍﺧﻼﻕ پژﻭﻫﺶ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ
ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻛﺎﻓﻲ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻭ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ
ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻏﻴﺮ ﻣﺒﻬﻢ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺎ ﺷﻮﺍﻫﺪ ﻛﺎﻓﻲ
ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ
***********

ﻓﺮﺁﻳﻨﺪ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﺷﺎﻣﻞ ﻣﺮﺍﺣﻠﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﺆﺛﺮ ﻳﻚ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻻﺯﻡ ﻫﺴﺘﻨﺪ:
1.ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻣﻮﺿﻮﻉ

2.ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ

3.ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ پیشینه ﺗﺤﻘﻴﻖ

4.ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮﺩﻥ گزﺍﺭﻩ ﻫﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ(ﺳﻮﺍﻟﻬﺎ، ﺍﻫﺪﺍﻑ، ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻫﺎ)

5.ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮﺩﻥ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ

6.پیشنهاد ﻳﻚ ﻣﺪﻝ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺴﺄﻟﻪ

7.ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺍﺑﺰﺍﺭ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ گیری

8.ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﺑﺮﺭﺳﻲ

9.گرﺩﺁﻭﺭﻱ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺗﺴﺖ ﻛﺮﺩﻥ ﻳﺎ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺳﺎﺯﻱ ﻣﺪﻝ پﻴﺸﻨﻬﺎﺩﻱ

10.تجرﻳﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ(اﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻫﺎ)

11.ﺍﺻﻼﺡ ﻣﺪﻝ پﻴﺸﻨﻬﺎﺩﻱ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎﻱ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﺷﺪﻩ

12.ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻭ ﻧﺘﻴﺠﻪ گیری

13.تدوین گزارش ﻭ ﻧﺸﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ

*******

ﺭﺍﻩ ﻫﺎﻱ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻣﻮﺿﻮﻉ
ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﺭﺷﺘﻪ ﻭ گرایش ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ

ﺷﺮﻛﺖ ﺩﺭ ﻧﺸﺴﺖ ﻫﺎ ﻭ ﻫﻤﺎﻳﺶ ﻫﺎ ﻭ ﻳﺎ ﺁگاﻫﻲ ﺍﺯ ﻣﻘﺎﻻﺕ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ
ﺁﻧﻬﺎ
ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻫﺎ ﻭ ﻣﺮﺍﻛﺰ پژﻭﻫﺸﻲ(ﻣﺜﻞ:www.bpj.ir)
ﻣﺸﺎﻭﺭﻩ ﺑﺎ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﺘﺨﺼﺺ ﻭ ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮ
ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ، ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻭ ﺧﻼﻗﻴﺖ ﺷﺨﺼﻲ

******
ﻣﻌﻴﺎﺭﻫﺎﻱ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻣﻮﺿﻮﻉ
ﻣﺮﺗﺒﻂﺑﺎﺭﺷﺘﻪ ﻭ گرایش ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ
تازگی و بدیع بودن
ﻣﺮﺍﺟﻌﻪﺑﻪﺳﺎﻳﺖ پایگاه ﺍﻃﻼﻋﺎﺕﻋﻠﻤﻲ(www.sid.ir)
ﻣﺮﺍﺟﻌﻪﺑﻪﺳﺎﻳﺖﺍﻳﺮﺍﻥﺩﺍﻙ(irandoc.ac.ir)
ﻣﺮﺍﺟﻌﻪﺑﻪﺳﺎﻳﺖﺳﻴﻜﺎ(sika.iau.ir)
ﻣﺮﺍﺟﻌﻪﺑﻪﺳﺎﻳﺘﻬﺎﻱﻣﻌﺘﺒﺮﺧﺎﺭﺟﻲ(ProQuest,…)
ﻭﺟﻮﺩﺍﻣﻜﺎﻧﺎﺕﺗﺤﻘﻴﻖ)ﺍﺯﻧﻈﺮﺯﻣﺎﻧﻲ،ﺍﻃﻼﻋﺎﺗﻲﻭﻣﺎﻟﻲ(
ﺍانگیزه و علاقه
ﺁﻳﻨﺪﻩﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻭ ﺷﻐﻠﻲ

***
ﺭﻭﺵ ﻳﺎﻓﺘﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺍﻧﺘﺨﺎﺑﻲ
ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺯﻳﺮ-ﺣﻮﺯﻩ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﻛﻠﻲ
ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻈﺮﻳﻪ ﻫﺎ ﻭ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕپیشین ﺩﺭ ﺯﻳﺮ-ﺣﻮﺯﻩ ﺍﻧﺘﺨﺎﺑﻲ
ﺟﺴﺘﺠﻮﻱ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻭ ﺗﺮﺟﻴﺤﺎ ً به روز(ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻳﻚ ﻳﺎ چند ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﻣﻲ
ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺯﻳﺮ ﺑﻨﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻗﺮﺍﺭ بگیرد)

********
ﻧﺤﻮﻩ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻫﺎ
ﺍﻫﻤﻴﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﺮﻭﺭﻱ
ﺳﻌﻲ ﺩﺭ ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﻱ پژﻭﻫﺸﻬﺎﻱ ﻗﺒﻠﻲ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻧﻘﺎﻁ ﺗﺸﺎﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ(ﻣﺜﻼ ﺍﺯ ﻧﻈر
ﺭﻭﺵ ﺍﻧﺠﺎﻡ)
ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﻭ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﻳﻬﺎﻱ ﻓﻮﻕ(ﺍﺳﺘﺨﺮﺍﺝ ﻣﺰﺍﻳﺎ ﻭ ﻣﻌﺎﻳﺐ)
ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﺴﺄﻟﻪ)ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﻧﻮﺍﻗﺺ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ پیشین(ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺗﺤﻘﻴﻖ)

********
ﺁﻳﺎ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺁﻥ ﺷﺪﻧﻲ(Feasible)ﺍﺳﺖ؟
ﺯﻣﺎﻥ
ﻫﺰﻳﻨﻪ
ﺍﻣﻜﺎﻧﺎﺕ
ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎﻱ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻴﺎﺯ
ﺗﻮﺍﻧﺎﻳﻲ ﺷﺨﺼﻲ
ﺁﻳﺎ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺁﻥ ﺍﺭﺯﺷﻤﻨﺪ(Significant)ﺍﺳﺖ؟
ﺁﻳﺎ ﻣﻮﺭﺩ ﻋﻼﻗﻪ ﺳﺎﻳﺮﻳﻦ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ؟
ﺁﻳﺎ ﺑﺎﻋﺚ ﺍﺭﺗﻘﺎء ﻋﻠﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ؟
Your
Research
Area
Gap in the research
جایگاه ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺗﺤﻘﻴﻖ

*******
ﻫﺪﻑ ﺍﺯ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ پیشینه ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﺁﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺷﺪﻩ ﻗﺒﻠﻲ
ﺍﺟﺘﻨﺎﺏ ﺍﺯ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﻛﺎﺭﻱ ﻭ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺗﻜﺮﺍﺭﻱ
ﺁﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ
ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻭ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﺳﺎﺯﻱ ﻣﺴﺄﻟﻪ

*********
گام هاﻱ ﻋﻤﻠﻲ ﺑﺮﺍﻱ گرﺩﺁﻭﺭﻱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ
.1ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻭ ﺗﻬﻴﻪ ﻓﻬﺮﺳﺘﻲ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ
.2ﺍﻭﻟﻮﻳﺖ ﺑﻨﺪﻱ ﻣﻨﺎﺑﻊ
.3ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ
.4ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ
.5ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﻱ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺘﻬﺎ
گﺎﻡ ﺍﻭﻝ:ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ
ﺭﺍﻫﻬﺎﻱ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻨﺎﺑﻊ:
ﻣﺸﻮﺭﺕ ﺑﺎ ﺍﺳﺎﺗﻴﺪ ﻭ ﺻﺎﺣﺒﻨﻈﺮﺍﻥ
ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻫﺎﻱ ﺑﺰﺭگ ﻭ ﻣﻌﺘﺒﺮ
ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﻣﺠﻼﺕ ﻭ ﻧﺸﺮﻳﺎﺕ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺣﻮﺯﻩ
ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ ﺑﻪ پایانﻥ ﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ
ﺑﻬﺮﻩ گیری ﺍﺯ ﺍﺭﺟﺎﻋﺎﺕ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ ﻣﺸﺎﺑﻪ
ﺟﺴﺘﺠﻮ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺘﺮﻧﺖ(اﻫﻤﻴﺖ پﺎﻳگﺎﻫﻬﺎﻱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﻭ ﻛﻠﻴﺪ ﻭﺍژﻩ ﻫﺎ)
ﺩﺭ ﺍﻳﻦ گﺎﻡ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﻧﻴﺴﺘﻴﻢ ﻭ ﻧﺒﺎﻳﺪ بیش ﺍﺯ ﻛﺎﻣﻞ
ﺷﺪﻥ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﻣﺸﻐﻮﻝ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺷﻮﻳﻢ.

*******
گام ﺩﻭﻡ:ﺍﻭﻟﻮﻳﺖ ﺑﻨﺪﻱ ﻣﻨﺎﺑﻊ
ﻣﻼﻛﻬﺎﻱ ﺍﻭﻟﻮﻳﺖ ﺑﻨﺪﻱ:
ﺗﻨﺎﺳﺐ ﻭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﻭ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﺍﺻﺎﻟﺖ، ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﻭ ﺩﺳﺖ ﺍﻭﻝ ﺑﻮﺩﻥ ﻣﻨﺒﻊ
ﺩﺭﺟﻪ ﻋﻠﻤﻲ ﻭ ﺷﻬﺮﺕ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ
ﻣﻴﺰﺍﻥ ﺍﺭﺟﺎﻉ ﺑﻪ ﻣﻨﺒﻊ

****
گام ﺳﻮﻡ:ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻨﺎﺑﻊ
ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ پژﻭﻫﺸﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﺪﻑ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﺍﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺧﺎﺹ ﺍﻧﺠﺎﻡ
ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ ﺁﻣﻮﺯﺷﻲ ﻳﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺍﻱ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻫﺪﻑ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ
ﻣﺤﺘﻮﺍﻱ ﻳﻚ ﻣﻨﺒﻊ ﻭ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺁگﺎﻫﻲ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲ پذﻳﺮﺩ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺍﺳﺖ.
ﺩﺭ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ پژﻭﻫﺸﻲ ﺑﺎ ﻧگﺎﻫﻲ ﺍﻧﺘﻘﺎﺩﻱ ﺑﻪ ﺩﻧﺒﺎﻝ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻭ ﺻﻴﺪ
ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺍﺯ ﻣﻴﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎﻱ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻫﺴﺘﻴﻢ.
گام چهاﺭﻡ:ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ
ﻫﺪﻑ ﺍﺯ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﺻﺮﻓﺎ ً ﺭﻭﻧﻮﻳﺴﻲ ﺍﺯ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﺑﻊ
ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﻜﻪ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﺷﺪﻥ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪﻱ ﺟﺪﻳﺪ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺍﺳﺖ
گﺎﻡ پنجم :ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﻱ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺘﻬﺎ
ﺿﺮﻭﺭﺕ ﺩﺳﺘﻪ ﺑﻨﺪﻱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺴﻬﻴﻞ ﻛﺎﺭ پﺮﺩﺍﺯﺵ ﻭ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺁﻥ
ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺒﻼ ً ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺕ ﺍﺻﻠﻲ ﻭ ﻓﺮﻋﻲ ﺭﺍ ﻃﺮﺍﺣﻲ
ﻛﻨﻴﻢ ﺗﺎ ﻫﺮ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺘﻲ ﺩﺭ ﺑﺨﺶ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﻗﺮﺍﺭ گﻴﺮﺩ
ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻋﺎﻣﻠﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﻣﻘﺎﺩﻳﺮ ﻣﺘﻔﺎﻭﺗﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ
گیری ﺷﻮﺩ(ﻛﻠﻴﺪﻱ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﻨﺼﺮ ﻫﺮ ﺗﺤﻘﻴﻖ)
ﺩﺭ ﻫﺮ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭﻳژگﻴﻬﺎﻱ ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻭ ﻳﺎ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺑﻴﻦ چﻨﺪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺩﺭ
ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ)ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺁﻣﺎﺭﻱ(ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ.
*******

ﺍﻧﻮﺍﻉ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ
ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻧﺤﻮﻩ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ گﻴﺮﻱ:
کمی(Quantitative):ﻗﺎﺑﻞ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ گﻴﺮﻱ ﺑﻄﻮﺭ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ.ﻣﺜﻞ:ﺣﺮﺍﺭﺕ، ﺳﺮﻋﺖ،...
ﻛﻴﻔﻲ(Qualitative):ﻗﺎﺑﻞ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ گﻴﺮﻱ ﺑﻄﻮﺭ ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ.ﻣﺜﻞ:ﻫﻮﺵ، ﻣﻴﺰﺍﻥ
ﺭﺿﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﻳﻚ ﻧﺮﻡ ﺍﻓﺰﺍﺭ،...
ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﻧﻮﻉ ﺭﺍﺑﻄﻪ:
ﻣﺴﺘﻘﻞ(Independent):ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻗﺎﺑﻞ
ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺍﺳﺖ.ﻣﺜﻞ ﺳﺎﻋﺎﺕ ﻛﺎﺭﻛﺮﺩ–ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﻋﻠﻞ ﺗﺄﺛﻴﺮگﺬﺍﺭ ﻣﻄﺮﺡ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ
ﻭﺍﺑﺴﺘﻪ(Dependent):ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺗﺎﺑﻌﻲ ﺍﺯ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺩﺭ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﺍﺳﺖ.ﻣﺜﻞ ﺣﻘﻮﻕ–ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺗﺄﺛﻴﺮﺍﺕ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻱ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻄﺮﺡ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ
ﻫﻤﺒﺴﺘﻪ(Correlated):ﺩﻭ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻭﺍﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳگﺮ.ﻣﺜﻞ ﺭﻭﺵ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻭﺍﺣﺪ
ﺁﻣﻮﺯﺷﻲ ﻭ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻳﻚ ﻣﺆﺳﺴﻪ

*****
ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ
پرﺳﺶ ﺍﺻﻠﻲ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻭﻳژگی های ﻳﻚ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻳﺎ
ﺭﻭﺍﺑﻂ چﻨﺪ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﻣﻮﺭﺩ ﺳﺆﺍﻝ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲ گﻴﺮﺩ.
پرﺳﺸﻬﺎ ﺩﺭ ﺍﻏﻠﺐ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﻭﺍژﻩ ﻫﺎﻱ ﺳﺆﺍﻟﻲ ﺁﻏﺎﺯ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ:
چﻪ(What):ﻋﺎﻣﻞXچه ﺗﺎﺛﻴﺮﻱ ﺑﺮ ﻋﺎﻣﻞYﺩﺍﺭﺩ؟
چرا (Why):چﺮﺍ ﻓﻼﻥ پدیده ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻣﺪ؟
چگونه(How):ﻓﻼﻥ چیز چگﻮﻧﻪ ﻛﺎﺭ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ؟

***
پرسش های ﺗﺤﻘﻴﻖ
پرﺳﺸﻬﺎﻱ ﺗﻔﺼﻴﻠﻲ ﺩﺭ ﺭﺍﺳﺘﺎﻱ ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺍﺻﻠﻲ ﺩﺭ ﺟﻬﺖ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻭ ﺷﻨﺎﺧﺖ
ﺩﻗﻴﻖ ﺗﺮ ﻣﻮﺿﻮﻉ
ﻣﺜﺎﻝ:پﺮﺳﺶ ﺍﺻﻠﻲ:چگﻮﻧﻪ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻥ ﺍﺯ ﺷﻬﺮ ﺍﻟﻒ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺏ ﺭﺳﻴﺪ؟ پﺮﺳﺸﻬﺎﻱ ﻓﺮﻋﻲ:ﺳﺮ ﺭﺍﺳﺖ ﺗﺮﻳﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﻛﺪﺍﻡ ﺍﺳﺖ؟
چﻪ ﻣﺴﺎﻓﺘﻲ ﺑﺎﻳﺪ پﻴﻤﻮﺩﻩ ﺷﻮﺩ؟
ﺍﺯ ﻛﺪﺍﻡ ﺧﺮﻭﺟﻲ ﺑﺰﺭگﺮﺍﻩ ﺑﺎﻳﺪ ﺧﺎﺭﺝ ﺷﺪ؟
ﺗﻌﺪﺍﺩ پرﺳﺸﻬﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺯﻳﺎﺩ ﻧﻴﺴﺖﻣﻌﻤﻮﻻ ﺑﻴﻦ2ﺗﺎ6پﺮﺳﺶ.(ﺩﺭ ﻏﻴﺮ ﺍﻳﻨﺼﻮﺭﺕ ﺷﺎﻳﺪ)
ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺻﺤﻴﺢ ﻧﺒﺎﺷﻨﺪ
ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﺑﺘﻮﺍﻥ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺍﺩﻏﺎﻡ ﻧﻤﻮﺩ
ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺍﺻﻠﻲ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ ﺣﺪ پیچیدﻩ ﺍﺳﺖ

******
ﺍﻫﺪﺍﻑ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﻧﺸﺎﻥ ﺩﻫﻨﺪﻩ ﻗﺼﺪ پژﻭﻫﺸگر ﺍﺳﺖ(Objective)
ﺍﻫﺪﺍﻑ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ پرﺳﺸﻬﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺗﺪﻭﻳﻦ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ.

******
ﻓﺮﺿﻴﻪ ﺗﺤﻘﻴﻖ
پاﺳﺨﻬﺎﻱ ﻓﺮﺿﻲ ﻭ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪﺍﻧﻪ ﺑﻪ پرﺳﺸﻬﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﻤﻚ ﺑﻪ ﻫﺪﺍﻳﺖ پژﻭﻫﺶ
(Hypothesis)
ﻣﺜﺎﻝ:ﺍاگر ﻻﻣپ ﺭﻭﺷﻦ ﻧﻤﻲ ﺷﻮﺩ ﺷﺮﻭﻉ ﺑﻪ ﺳﺎﺧﺖ ﺣﺪﺱ ﻫﺎﻱ ﻣﻌﻘﻮﻝ ﺯﻳﺮ ﻣﻲ ﻛﻨﻴﻢ:
ﺑﺮﻕ ﻗﻄﻊ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ
ﻻﻣپ ﺳﻮﺧﺘﻪ ﺍﺳﺖ
ﺳﺮپپچ ﻻﻣپ ﻣﻌﻴﻮﺏ ﺍﺳﺖ
ﺳﻴﻢ ﺑﺮﻕ ﺩﺍﺭﺍﻱ ﻗﻄﻌﻲ ﺍﺳﺖ
ﻓﺮﺿﻴﻪ، ﺗﻼﺷﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎﺕ ﻛﻠﻲ ﻳﺎ
ﺷﻨﺎﺧﺘﻬﺎﻱ ﻗﺒﻠﻲ ﻭ ﻳﺎ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﺤﻘﻖ ﺷﻜﻞ ﻣﻲ گﻴﺮﺩ.
ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺍﻟﻒ ﻭ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺏ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﻣﺜﺒﺖ ﻭ ﻣﻌﻨﺎ ﺩﺍﺭ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ
ﺭﻭﺵ ﺍﻟﻒ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺯ ﺏ ﺍﺳﺖ
ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺍﻟﻒ ﺭﻭﻱ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺏ ﺍﺛﺮ ﻣﻲ گﺬﺍﺭﺩ
ﻓﺮﺿﻴﻪ ﺗﺎ ﺯﻣﺎﻧﻴﻜﻪ ﺑﻪ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﻧﺮﺳﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻣﻌﻴﺎﺭﻫﺎﻱ ﻋﻠﻤﻲ ﻣﻮﺭﺩ ﻗﺒﻮﻝ ﻗﺮﺍﺭ ﻧگﻴﺮﺩ ﺗﻨﻬﺎ ﻳﻚ گﻤﺎﻥ ﻭ
ﻓﺎﻗﺪ ﺍﺭﺯﺵ ﻭ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﻋﻠﻤﻲ ﺍﺳﺖ.
ﻣﺤﻘﻖ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﻓﺮﺁﻳﻨﺪ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺎ گﺮﺩﺁﻭﺭﻱ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﻭ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻭ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺁﻧﻬﺎ، ﺩﺭﺳﺘﻲ ﻳﺎ ﻧﺎﺩﺭﺳﺘﻲ
ﻫﺮ ﻓﺮﺿﻴﻪ ﺭﺍ ﻣﻮﺭﺩ ﺁﺯﻣﻮﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ.
ﻣﻔﺮﻭﺿﺎﺕ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻳﺎ ﺁنچه ﻛﻪ ﻓﺮﺽ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ(Assumption)
ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺩﺭ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺍﺻﻮﻝ ﻣﺘﻌﺎﺭﻑ(Axioms)ﺩﺭ ﻋﻠﻢ ﺭﻳﺎﺿﻲ
ﻫﺴﺘﻨﺪ.
ﻣﺜﺎﻝ:ﺍﺑﺰﺍﺭ ﺗﺴﺖ ﺑﻪ ﺩﺭﺳﺘﻲ ﻭ ﺑﺎ ﺩﻗﺖ ﻭﺭﻭﺩﻳﻬﺎ ﺭﺍ ﻣﻲ ﺳﻨﺠﺪ.
ﻣﻔﺮﻭﺿﺎﺕ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺩﻗﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻭ ﺑﻴﺎﻥ ﻛﻨﻴﺪ چﺮﺍ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻏﻴﺮ
ﺍﻳﻨﺼﻮﺭﺕ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻛﺎﺭ ﺷﻤﺎ ﺑﻪ ﺭﺍﺣﺘﻲ ﺯﻳﺮ ﺳﺆﺍﻝ ﻣﻲ ﺭﻭﺩ!
ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ ﺗﺤﻘﻴﻖ
آنچه ﻣﺤﻘﻖ ﻗﺼﺪ ﺩﺍﺭﺩ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﻫﺪ ﺩﺭ ﺍﻫﺪﺍﻑ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ، ﻟﻴﻜﻦ
ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﺍﺭﺩﻱ ﻛﻪ ﻗﺼﺪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﺩﺭ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ ﺗﺤﻘﻴﻖ
(Delimitation/Scope)ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ.
(Model) ﻣﺪﻝ
ﻳﻚ ﻧﻈﺮﻳﻪ ﻳﺎ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺍﺯ چند ﻧﻈﺮﻳﻪ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻭﺿﻌﻴﺖ ﺧﺎﺻﻲ
ﺑﻜﺎﺭ ﻣﻲ ﺭﻭﺩ.
ﻫﺪﻑ ﺍﺯ ﻣﺪﻝ ﺍﻏﻠﺐ ﺍﺭﺍﺋﻪ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺭﻳﺎﺿﻲ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺑﻴﻦ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ ﺍﺳﺖ.
ﺍﺑﺰﺍﺭﻫﺎﻱ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ گیری
ﻣﻜﺎﻧﻴﺰﻡ ﻭ ﻳﺎ ﺍﺳﺘﺮﺍﺗژﻳﻬﺎﻱ ﺧﺎﺻﻲ ﻛﻪ ﻣﺤﻘﻖ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ، ﺩﺳﺘﻜﺎﺭﻱ ﻭ ﻳﺎ
ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ:
ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ
ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ
پرﺳﺸﻨﺎﻣﻪ
ﺁﺯﻣﻮﻥ
ﺍﺳﻨﺎﺩ ﻭ ﻣﺪﺍﺭﻙ
ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺑﻨﺪﻱ ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭﻱ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ:
ﻣﻴﺪﺍﻧﻲ:ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ، ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ، پﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﻳﺎ ﺁﺯﻣﻮﻥ
ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﺍﻱ:ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺍﺳﻨﺎﺩ ﻭ ﻣﺪﺍﺭﻙ
ﺭﻭﺍﻳﻲ ﻭ پﺎﻳﺎﻳﻲ ﺍﺑﺰﺍﺭ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ گﻴﺮﻱ
ﺁﺯﻣﻮﻥ ﺭﻭﺍﻳﻲ(Validity):ﺍﺑﺰﺍﺭ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ گﻴﺮﻱ ﺗﺎ چﻪ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ
پاﺳﺨگﻮﻱ ﺳﺆﺍﻻﺕ ﻭ ﻓﺮﺿﻴﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﺎ ﺑﺎﺷﺪ.
ﺁﺯﻣﻮﻥ پﺎﻳﺎﻳﻲ(Reliability):ﺍﺑﺰﺍﺭ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ گﻴﺮﻱ ﺗﺎ چه ﺍﻧﺪﺍﺯﻩ ﻧﺘﺎﻳﺞ
ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ.

********
ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺩﺭ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺁﻣﺎﺭﻱ:
ﺟﻬﺎﻧﻲ(Universe):ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺍﺻﻠﻲ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﺤﻘﻴﻖ
ﻧﻤﻮﻧﻪ(Sample):ﺑﺨﺸﻲ ﺍﺯ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺍﺻﻠﻲ
ﻧﻤﻮﻧﻪ گﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﻬﻤﻲ ﺍﺳﺖ ﺯﻳﺮﺍ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎ ﻭ
ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺁﻥ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺍﺻﻠﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﺑﺎﺷﺪ.

******
ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺩﺭ ﺗﺤﻘﻴﻖ...
ﻭﻗﺘﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﺍﺭﺯﻳﺎﺑﻲ ﻳﻚ ﻓﺮﺿﻴﻪ ﺍﺯ ﺭﻭﺵ ﻧﻤﻮﻧﻪ گﻴﺮﻱ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ،
ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺁﺯﻣﻮﻧﻬﺎﻱ ﺁﻣﺎﺭﻱ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻣﻲ گﺮﺩﺩ ﻛﻪ ﺁﻳﺎ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺪﺳﺖ
ﺁﻣﺪﻩ ﺍﺯ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺍﺻﻠﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﺍﺳﺖ ﻳﺎ ﺧﻴﺮ.
ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻧﻤﻮﻧﻪ گﻴﺮﻱ:
ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭﻱ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻋﻀﺎﻱ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﺍﺻﻠﻲ ﺍﺯ ﺷﺎﻧﺲ ﻳﻜﺴﺎﻥ ﺑﺮﺍﻱ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺭ
ﻧﻤﻮﻧﻪ
ﺣﺠﻢ ﻛﺎﻓﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪ
ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ ﺗﺠﺮﺑﻲ
ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺗﺠﺮﺑﻲ ﺍﺯ ﺩﻭ ﺟﻬﺖ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ:
ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺩﺭﻭﻧﻲ:ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺍﻧﺤﺼﺎﺭﻱ ﻣﺘﻐﻴﺮ)ﻫﺎﻱ(ﻣﺴﺘﻘﻞ ﺩﺭ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﺗﺎﺑﻊ
ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺑﻴﺮﻭﻧﻲ:ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﺗﻌﻤﻴﻢ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﺭﺩ ﻣﺸﺎﺑﻪ
ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﻳﻚ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻭﻳژگﻴﻬﺎﻱ ﺯﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﺩﺍﺷﺖ:
ﻛﻨﺘﺮﻝ:ﺟﻠﻮگﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺣﻀﻮﺭ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻣﺰﺍﺣﻢ ﻭ ﻣﺪﺍﺧﻠﻪ گﺮ
ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺗﺼﺎﺩﻓﻲ:ﺟﻠﻮگﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺗﺄﺛﻴﺮ گﺮﺍﻳﺶ ﻣﺤﻘﻖ ﻳﺎ ﺁﺯﻣﻮﺩﻧﻴﻬﺎ ﺩﺭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ
ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ
ﺗﻜﺮﺍﺭ ﺁﺯﻣﺎﻳﺶ:ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻄﺎﻫﺎﻱ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﺁﺯﻣﺎﻳﺸﻬﺎ
ﺁﺯﻣﻮﻥ ﻫﺎﻱ ﺁﻣﺎﺭﻱ
ﺍﺯ ﺁﺯﻣﻮﻧﻬﺎﻱ ﺁﻣﺎﺭﻱ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻭ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺍﻃﻼﻋﺎﺕ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ.
ﺑﺮﺍﻱ ﺍﻳﻨﻜﺎﺭ ﻣﻲ ﺑﺎﻳﺴﺖ ﺁﺯﻣﻮﻥ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﺷﻮﺩ:
ﻫﻤﺒﺴﺘگﻲ:Spearman Test،Pearson TestﻭChi-Square Test
پﻴﺶ ﺑﻴﻨﻲ:Regression Test
ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ، ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻭ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﻋﻠّﻲ:T Test،F Test
…

*******
ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ
38
ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺗﺮﻳﻦ ﺍﺟﺰﺍﻱ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ ﺍﺳﺖ
ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺁﻥ ﺳﺨﺖ ﺑﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻗﻮﻩ ﺩﺭﻙ ﻭ ﺍﺳﺘﻨﺒﺎﻁ ﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩ ﺑﺴﺘگﻲ ﺩﺍﺭﺩ
ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﺁﻣﺎﺭﻱ ﺻﺮﻓﺎ ً ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﺑﺰﺍﺭ ﻛﻤﻚ ﺑﻪ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻣﻲ
ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺁﻧﻬﺎ پﺎﻳﺎﻥ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻧﻴﺴﺖ
ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﻘﻖ ﺑﻪ ﻛﺸﻒ ﻣﻌﺎﻧﻲ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ ﻭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﺁﻥ ﺑﺎ
پﺮﺳﺸﻬﺎﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑپﺮﺩﺍﺯﺩ
ﺗﻔﺴﻴﺮ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎ...

***
39
ﺩﺭﺍﻳﻦﻗﺴﻤﺖﺑﺎﻳﺪﺍﺯﻓﺮﺿﻴﺎﺕﺣﻤﺎﻳﺖﺷﻮﺩ
ﺩﺭﺑﺤﺚ،ﺍﺑﺘﺪﺍﻧﺘﺎﻳﺞﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎﻱﺧﻮﺩﻧﻮﻳﺴﻨﺪﻩﻋﻨﻮﺍﻥﺷﺪﻩﺳپﺲﺑﻪﻳﺎﻓﺘﻪ
ﻫﺎﻱﻗﺒﻠﻲﺍﺷﺎﺭﻩﺷﺪﻩﻭﺭﺍﺑﻄﻪﺑﻴﻦﺁﻧﻬﺎﺑﺮﺭﺳﻲﻣﻲﺷﻮﺩ
ﻣﻘﺎﻳﺴﻪپژﻭﻫﺶﻓﻌﻠﻲﻭﺳﺎﻳﺮﻳﻦﺍﻧﺠﺎﻡﻣﻲﺷﻮﺩﻭﻟﻲپژﻭﻫﺸﻬﺎﻱﻗﺒﻠﻲﺭﺍﺩﺭ
ﺍﻳﻦﻗﺴﻤﺖﺩﻭﺑﺎﺭﻩﻣﺮﻭﺭﻧﻜﻨﻴﺪ
ﻧﺒﺎﻳﺪﺩﺭﻣﻘﺎﻳﺴﻪ،ﺭﻭﺵﺧﻮﺩﺭﺍﻣﻄﻠﻖﺟﻠﻮﻩﺩﺍﺩﺯﻳﺮﺍﻫﻴچﺭﻭﺷﻲﺑﻲﻋﻴﺐ
ﻧﻴﺴﺖ
ﻧﺘﻴﺠﻪ گیری
40
پیام ﻧﻬﺎﻳﻲ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻳﺎ چﻨﺪ پاراگراف ﻛﻮﺗﺎﻩ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ.
ﻧﺘﻴﺠﻪ گیری ﺑﺎﻳﺪ ﻭﺍﺿﺢ ﺑﺎﺷﺪ.
ﻓﺮﺍﺗﺮ ﺍﺯ ﺣﻴﻄﻪ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻧﺒﺎﺷﺪ.
ﺣﺪﺱ ﻭ گﻤﺎﻥ ﻧﺒﺎﺷﺪ.
ﺷﻜﻞ ﻭ ﻧﻤﻮﺩﺍﺭ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ.
ﺗﻮﺻﻴﻪﻫﺎﻭپﻴﺸﻨﻬﺎﺩﻫﺎﻳﻲﺑﺮﺍﻱﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕﺁتی گفته می ﺷﻮﺩ.

****
نگارش
ﻧنگارش ﺑﺨﺸﻲ ﻣﺴﺘﻤﺮ ﺍﺯ ﻣﺮﺍﺣﻞ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ پﺲ ﺍﺯ
ﺁﻏﺎﺯ پپروژه ﺗﺤﻘﻴﻘﻲ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺗﺎ پایان ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﻳﺎﺑﺪ.
نگارش ﺭﺍ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ چرخهاﻱ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺩﺍﺩ(پیشﻧﻮﻳﺲ ﺑﺨﺶ ﻳﺎ ﻓﺼﻠﻲ ﺭﺍ
ﻣﻲﻧﻮﻳﺴﻴﺪ، ﺳپﺲ ﺑﻪ ﺑﺨﺸﻬﺎﻱ ﺩﻳگﺮ ﻣﻲﺭﻭﻳﺪ ﻭ ﻣﺠﺪﺩﺍ ً ﺑﺎﺯگشته ﻭ ﻳﻚ
ﻳﺎ چندﺑﺎﺭ ﻧﺴﺨﺔ ﺍﻭﻟﻴﻪ ﺭﺍ ﺑﺎﺯﻧﻮﻳﺴﻲ ﻣﻲﻛﻨﻴﺪ)

*******
ﻧﻜﺎﺕ ﻣﻬﻢ ﺩﺭ ﻧگﺎﺭﺵ گﺰﺍﺭﺵ
ﺳﺒﻚ ﻭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﻨﺴﺠﻢ ﻭ ﻳﻜﺪﺳﺖ ﺑﺎﺷﺪ.
گﺰﺍﺭﺵ ﺭﺳﺎﻟﻪ ﺭﺍ ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ ﺳﻮﻡ ﺷﺨﺺ ﻭ ﺑﻪ ﺳﺒﻜﻲ ﺭﺳﻤﻲﺑﻨﻮﻳﺴﻴﺪ.
ﺳﻌﻲ ﻛﻨﻴﺪ ﺍﺯ ﺟﻤﻼﺕ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺍﺟﺘﻨﺎﺏ ﻭﺭﺯﻳﺪ)ﺟﻤﻠﻪﻫﺎﻱ ﺑﻠﻨﺪ ﺳﺒﺐ ﻣﻲﺷﻮﺩ
ﻛﻪ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻛﻨﻴﺪ چﻪ ﻣﻲ ﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﺑگﻮﻳﻴﺪ، ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻳﻚ ﺭﺷﺘﻪ
ﺟﻤﻠﻪﻫﺎﻱ ﻛﻮﺗﺎﻫﺘﺮ ﻭ ﻗﻮﻱ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﻴﺪ ﺑﺤﺚ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺭﻭﺷﻲ ﺑﻬﺘﺮ پﻴﺶ ﺑﺒﺮﻳﺪ.(
ﺍﺯ پﺎﺭﺍگﺮﺍﻓﻬﺎﻱ ﻳﻚ ﺟﻤﻠﻪﺍﻱ ﺑپﺮﻫﻴﺰﻳﺪ.پﺎﺭﺍگﺮﺍﻓﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﻌﺪﺍﺩﻱ ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺎ
ﻳﻚ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﺳپﺲ ﻣﻨﺘﻬﻲ ﺑﻪ پﺎﺭﺍگﺮﺍﻑ ﺑﻌﺪﻱ ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺤﺚ ﺭﺍ
ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲﺩﻫﺪ.
ﻧﻜﺎﺕ ﻣﻬﻢ ﺩﺭ ﻧگﺎﺭﺵ گﺰﺍﺭﺵ...
ﻧﻮﺷﺘﺔ ﺷﻤﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﺘﻨﻲ ﺭﻭﺍﻥ ﻭ ﻓﺼﻴﺢ ﺧﻮﺍﻧﺪﻩ ﺷﻮﺩ، ﻧﻪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ
ﻳﻚ ﺗﻠﺨﻴﺺ.ﺍگﺮ ﻫﻢ ﺑﻪ ﻓﻬﺮﺳﺘﻬﺎﻳﻲ ﺍﺣﺘﻴﺎﺝ ﺩﺍﺭﻳﺪ، ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﺑﻪﻃﻮﺭ
ﺟﺪﺍگﺎﻧﻪﺍﻱ ﺍﺯ ﻣﺘﻦ ﺩﺭ ﺟﺪﻭﻟﻬﺎ ﻳﺎ ﺗﺼﻮﻳﺮﻫﺎ ﻗﺮﺍﺭ گﻴﺮﻧﺪ.
ﺭﻋﺎﻳﺖ ﻧﻜﺎﺕﺩﺳﺘﻮﺭﻱ، ﻧﻘﻄﻪگﺬﺍﺭﻱ ﻭﺷﻴﻮﻩ ﻧﺎﻣﻪ ﻧگﺎﺭﺵ
ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍﻱ ﺟﻤﻼﺕ ﺍﺯ ﻛﻠﻤﺎﺕ“ﺭﺑﻄﻲ”ﻣﺎﻧﻨﺪ“ﺍﻣﺎ”،“ﻭ”ﻳﺎ“ﺯﻳﺮﺍ”ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ
ﻧﻜﻨﻴﺪ.ﺍﻳﻦ ﻛﻠﻤﺎﺕ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻋﺎﺩﻱ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﺭﺑﻂ ﺑﻨﺪﻫﺎﻱ ﺩﺭﻭﻥ ﺟﻤﻠﻪ ﺑﻪ ﻛﺎﺭ
گﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮﻧﺪ.
ﻧﺸﺎﻧﻪگﺬﺍﺭﻱ ﻣﻌﻴﺎﺭ ﺭﺍ ﻳﺎﺩ ﺑگﻴﺮﻳﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻛﻨﻴﺪ، ﺷﺎﻣﻞ ﺩﻭ ﻧﻘﻄﻪ(:)،
ﻧﻘﻄﻪ ﻭﻳﺮگﻮﻝ)؛(، ﻭﻳﺮگﻮﻝ)،(ﻭ ﻧﻘﻄﻪ.(.)
kelk.iaus.ac.ir/documens/signs-usage.html
ﻧﻜﺎﺕ ﻣﻬﻢ ﺩﺭ ﻧگﺎﺭﺵ گﺰﺍﺭﺵ...
ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺟﺪﺍﻭﻝ، ﻧﻤﻮﺩﺍﺭﻫﺎ ﻭ ﺩﻳگﺮ ﺗﺼﺎﻭﻳﺮ ﺗﻮﺿﻴﺤﻲ ﺩﺭ گﺰﺍﺭﺵ ﻳﺎ ﺭﺳﺎﻟﺔ
ﺗﺤﻘﻴﻘﻲ ﺍﻳﺪﺓ ﺧﻮﺑﻲ ﺍﺳﺖ، ﻣﺸﺮﻭﻁ ﺑﺮ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﻭ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ
ﺣﻘﻮﻗﻲ ﻣﺠﺎﺯ ﺑﺎﺷﻨﺪ.
ﺗﺼﻮﻳﺮﻫﺎ ﺑﺨﺸﻲ ﺿﺮﻭﺭﻱ ﺍﺯ ﺑﺤﺚ ﻭ ﺍﺳﺘﺪﻻﻝ ﺷﻤﺎ ﺭﺍ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲ ﺩﻫﻨﺪ.
ﺩﺭ ﻣﺘﻦ ﺑﻪ ﺗﻚﺗﻚ ﺗﺼﻮﻳﺮﻫﺎ ﺍﺭﺟﺎﻉ ﺩﻫﻴﺪﻭگﺮﻧﻪﺩﻟﻴﻠﻲ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺮﺍﺟﻌﺔ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﻩ
ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺷﺖ.
ﺗﻨﻬﺎ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺍﺯ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻛﻨﻴﺪ ﻛﻪ ﻭﺍﺿﺢ ﻭ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﺑﻬﺎﻡ ﺑﺎﺷﺪ.

******
ﻧﻜﺎﺕ ﻣﻬﻢ ﺩﺭنگارش گزارش
ﺩﺭ ﺍﻏﻠﺐ ﻣﻮﺍﺭﺩ، ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖﺗﺼﻮﻳﺮﻫﺎﺗﻔﻜﻴﻚ ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺮﺍﺳﺮ ﻣﺘﻦ، ﻧﺰﺩﻳﻚ
ﻣﺤﻠﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﺍﺷﺎﺭﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ، پراکنده ﺷﻮﻧﺪ.
اگرﺗﺼﻮﻳﺮﻫﺎﺭﺍ ﻳﻜﺠﺎ ﺩﺭ ﺍﻧﺘﻬﺎﻱ ﺑﺨﺸﻬﺎ ﻳﺎ ﻓﺼﻠﻬﺎ ﻳﺎ ﺩﺭ ﺿﻤﻴﻤﻪ ﺟﻤﻊ ﻛﻨﻴﺪ
ﺍﺣﺘﻤﺎﻝ ﺩﺍﺭﺩ ﺧﻮﺍﻧﻨﺪگان ﻛﻤﺘﺮ ﺑﻪ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪ.
ﻻﺯﻣﻪ ﺍﻣﺎﻧﺘﺪﺍﺭﻱ ﻭ ﺍﺧﻼﻕ ﺩﺭ نگارش ﺫﻛﺮ ﻣﺮﺍﺟﻊ ﺍﺳﺖ.
ﻣﺮﺍﺟﻊ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺻﺤﺖ ﻭ ﺳﻘﻢ ﻣﺤﺘﻮﺍﻱ ﻧﻮﺷﺘﺎﺭ ﻋﻠﻤﻲ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ.
ﻧﻴﺎﺯﻣﻨﺪ ﺁﺷﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺭﻭﺷﻬﺎﻱ ﻣﺮﺟﻊ نگارﻱ ﻫﺴﺘﻴﻢ.