کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

در یک مطالعه مروری–تحلیلی جایگاه و نقش هوش مصنوعی در نظام‌های آموزشی معاصر بررسی و تصویری جامع از روندهای نوظهور این حوزه ارائه شده است.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی به‌طور فزاینده‌ای در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان اصلی تحول آموزش است و حوزه‌هایی مانند یادگیری تطبیقی، آموزش شخصی‌سازی‌شده و سیستم‌های ارزیابی هوشمند را تحت تأثیر قرار داده است.
در سطح کلان، مقاله تأکید می‌کند که کاربردهای AI در آموزش از ابزارهای ساده دیجیتال فراتر رفته و به سامانه‌های تصمیم‌یار آموزشی ارتقا یافته‌اند.
همچنین، نقش تحلیل داده‌های یادگیری در پیش‌بینی عملکرد دانشجویان و بهبود کیفیت آموزش برجسته شده است.
از منظر روش‌شناختی، روند غالب در مطالعات این حوزه استفاده از تحلیل‌های داده‌محور و رویکردهای ترکیبی است.
یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش عالی بیشترین سهم را در مطالعات مرتبط با هوش مصنوعی دارد، هرچند آموزش عمومی نیز به‌سرعت در حال توسعه است.
مقاله همچنین به چالش‌های مهمی مانند مسائل اخلاقی، سوگیری الگوریتمی و حریم خصوصی داده‌ها اشاره می‌کند.
در کنار این چالش‌ها، فرصت‌هایی مانند افزایش دسترسی به آموزش باکیفیت و بهبود کارایی نظام‌های یادگیری نیز مطرح می‌شود.
نتایج نشان می‌دهد که هوش مصنوعی نه‌تنها ابزار کمکی، بلکه به‌تدریج به یک عامل ساختاری در بازطراحی نظام‌های آموزشی تبدیل شده است.
در نهایت، نویسندگان بر ضرورت تدوین چارچوب‌های نظری و سیاستی برای هدایت توسعه پایدار هوش مصنوعی در آموزش تأکید می‌کنند.
جمع‌بندی مقاله حاکی از آن است که آینده آموزش در پیوندی ناگسستنی با فناوری‌های هوشمند شکل خواهد گرفت و بازتعریف نقش معلم و یادگیرنده اجتناب‌ناپذیر است.

Wang, S., Wang, F., Zhu, Z., Wang, J., Tran, T., & Du, Z. (2025). Artificial intelligence in education: A systematic literature review. Expert Systems with Applications, 252, 124167. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2025.124167