کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

بر اساس وبلاگ Ex Libris Group، کتابداران دانشگاهی در حال رهبری استفاده از هوش مصنوعی آکادمیک (Academic AI) برای بهینه‌سازی عملکرد کتابخانه‌ها هستند، به‌ویژه در زمینه مدیریت داده‌های کتابخانه‌ای و متادیتا (metadata) که یکی از چالش‌های عمده در خدمات اطلاعاتی است.
این فناوری به‌ویژه در خودکارسازی فرآیندهای فهرست‌نویسی و سازمان‌دهی مجموعه‌ها کاربرد دارد؛ برای مثال در دانشگاه تگزاس در آستین، AI زمان پردازش بایگانی صوتی را به‌طرز قابل‌توجهی کاهش داده است.
در دانشگاه تورنتو نیز استفاده از ابزارهای AI باعث استخراج و به‌روزرسانی دقیق اطلاعات نسخ سریالی و تبدیل توصیفات غیرساخت‌یافته به داده‌های قابل‌استفاده شده است.
این تجربه‌های عملی نشان می‌دهد که AI می‌تواند دقت متادیتا را افزایش و بار کارهای تکراری کارکنان را کاهش دهد، در حالی که تخصص انسانی همچنان در مرکز فرآیند قرار دارد.
مقاله آموزشی تأکید دارد که AI باید به‌عنوان همراه و تسهیل‌کننده کار حرفه‌ای مورد استفاده قرار گیرد نه جایگزین انسان، و کتابداران با هدایت فرآیند و نظارت بر کیفیت نقش کلیدی را حفظ می‌کنند.
این رویکرد شامل شفافیت در استفاده از ابزارها، حفظ یکپارچگی علمی و اعتماد کاربران است، زیرا شفافیت و کنترل انسانی اطمینان از کیفیت خروجی‌های AI را تضمین می‌کند.
وبلاگ همچنین اشاره می‌کند که مشارکت در وبینارهای تخصصی با حضور همکاران از سایر مؤسسات می‌تواند به انتقال تجربه‌ها و استراتژی‌های عملی در کاربرد AI کمک کند.
این گفتگوهای آموزشی، شامل مثال‌های واقعی و راهکارهای قابل‌اجرا، برای کتابداران، مدیران فناوری اطلاعات و کارکنان خدمات علمی منبع الهام و راهنمای عمل فراهم می‌آورد.
در مجموع، گزارش نشان می‌دهد که کتابخانه‌های دانشگاهی نه تنها AI را پذیرفته‌اند، بلکه در هدایت و توسعه کاربردهای آن پیشرو هستند تا خدمات دقیق‌تر، سریع‌تر و کاربرمحورتر ارائه دهند.
استفاده از Academic AI به‌عنوان ابزار کمکی برای حل چالش‌های عملی در مدیریت اطلاعات و ارتقای قابلیت‌های کشف علمی، یکی از روندهای کلیدی تحول در کتابخانه‌های مدرن است.

منبع: exlibrisgroup، منتشر شده 4 دسامبر 2025

https://exlibrisgroup.com/blog/how-academic-librarians-are-leading-with-academic-ai/?


فرزانه قنادي‌نژاد