کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد

چه کسی واقعا «نویسنده» یک مقاله علمی است؟

در پژوهش‌های علمی، نویسنده بودن تنها به معنای مشارکت در انجام یک کار یا درج نام در مقاله نیست. بر اساس معیارهای شناخته‌شده «بیانیه ونکوور» (Vancouver Statement) که امروزه در توصیه‌های کمیته بین‌المللی سردبیران مجلات پزشکی (ICMJE) نیز مبنای بسیاری از مجلات معتبر جهان است، هر فرد برای اینکه به‌عنوان نویسنده یک مقاله شناخته شود، باید هر چهار شرط زیر را داشته باشد:

🔹 ۱. مشارکت علمی مؤثر
نقش اساسی در ایده‌پردازی و طراحی پژوهش، یا گردآوری، تحلیل و تفسیر داده‌ها داشته باشد.

🔹 ۲. مشارکت در نگارش مقاله
در تدوین پیش‌نویس مقاله یا بازنگری علمی و محتوایی آن نقش مؤثر ایفا کرده باشد.

🔹 ۳. تأیید نسخه نهایی
نسخه نهایی مقاله را پیش از انتشار مطالعه و تأیید کرده باشد.

🔹 ۴. پذیرش مسئولیت علمی
مسئولیت صحت، دقت و یکپارچگی محتوای مقاله را بپذیرد و در برابر پرسش‌های علمی درباره آن پاسخگو باشد.

نکته مهم
افرادی که تنها در تأمین بودجه، مدیریت اداری، جمع‌آوری داده‌ها، ویرایش نگارشی، ترجمه یا پشتیبانی فنی مشارکت داشته‌اند، در صورت نداشتن سایر شرایط، نویسنده محسوب نمی‌شوند و بهتر است از آنان در بخش «قدردانی» (Acknowledgements) نام برده شود.

تعیین صحیح نویسندگان، علاوه بر حفظ اخلاق پژوهش، از بروز پدیده‌هایی مانند نویسندگی افتخاری (Gift Authorship) و نویسندگی پنهان (Ghost Authorship) جلوگیری می‌کند و اعتبار علمی پژوهش را افزایش می‌دهد.